# GNOME Desktop System Administration Guide

## GConf erabiltzea

Erabiltzaileen hobespenak kudeatzeko GConf nola erabili azaltzen da kapitulu honetan.

### GConf: sarrera

GNOMEren mahaigainaren erabiltzaileen hobespenak administratzea errazten du GConfek. GConfek sistema-administratzaileei honako hauek egiteko aukera ematen die:

- Hobespen jakin batzuen derrigorrezko balioak ezartzea erabiltzaile guztientzat. Hala, erabiltzaileek hobespen jakinak egunera ditzaketen ala ez kontrola dezakete sistema-administratzaileek.

- Hobespen jakin batzuen balio lehenetsiak ezartzea erabiltzaile guztientzat.

- Erabili hobespenentzat definizio-fitxategietan zehazten diren balio proposatuak.

- Irakurri hobespen bakoitzaren dokumentazioa.

Hobespen-balioak lokalki edo sare bidez aldatzen direnean, horren berri ematen die GConfek aplikazioei. Horrela, hobespen bat aldatzean, berehala eguneratzen dira hobespen hori erabiltzen duten aplikazio guztiak.

GConfek osagai hauek ditu:

- Erabiltzaileen hobespenen biltegia.

- Daemon bat: `gconfd-2`.

- Komando-lerroko tresna bat: `gconftool-2`.

### GConf biltegia

GConf biltegiko hobespen guztiak gako-balio bikote gisa adierazten dira. Aplikazio-hobespen bati dagokion biltegiko elementu bat da GConf hobespen-gakoa. Adibidez, Saioak hobespen-tresnako Erakutsi harrerako pantaila saio-hasieran aukerari dagokio `/apps/gnome-session/options/show_splash_screen` hobespen-gakoa. GNOMEren mahaigainaren erabiltzaile-interfazeak ez ditu GConf biltegiko hobespen-gako guztiak. Adibidez, Panela hobespen-tresnak ez du `/apps/panel/global/tooltips_enabled` gakoari dagokion aukerarik.

Fitxategi-sistema hierarkiko gisa egituratua dago biltegia, eta elementu hauek ditu:

- GConf biltegia erabiltzen duten aplikazioei dagozkien direktorioak. Adibidez, `/apps/metacity` direktorioa dauka fitxategi-sistemak.

- Hobespen-kategoriei dagozkien azpidirektorioak. Adibidez, `/apps/metacity/general` direktorioa dauka fitxategi-sistemak.

- Direktorioan hobespen-gakoak zerrendatzen dituzten eta gakoei buruzko informazioa duten fitxategi bereziak. Adibidez, `/system/http_proxy` direktorioan dago HTTP proxy-aren hobespenei dagozkien gakoei buruzko informazioa duen fitxategia.

- Hobespen-gako guztiak azaltzen dituzten fitxategiak dauzkan `/schemas` direktorioa.

Hobespen-gakoek, normalean, balio soilak dituzte, adibidez, kateak, osoko zenbakiak edo kateen eta osoko zenbakien zerrendak. Biltegiko hobespen-gakoaren formatua biltegia irakurtzeko erabiltzen den euskarri-moduluaren baitan dago. `/desktop/gnome/interface/font_name` hobespen-gakoaren adibidea da hau, markatzeko lengoaia hedagarria (XML) euskarri-modulua erabiltzen denean biltegia irakurtzeko:

    <entry name="font_name" mtime="1038323555" muser="user123" type="string">
    <stringvalue>Sans 10</stringvalue></entry>

Gida honetan hobespen-gako bati erreferentzia egiten zaionean, gakoaren bide-izena gehitzen zaio gakoaren izenari. Adibidez, `/desktop/gnome/interface` azpidirektorioko `font_name` hobespen-teklari honela egiten zaio erreferentzia: `/desktop/gnome/interface/font_name`.

#### GConf konfigurazio-iturburuak

GConf biltegiak hainbat biltegiratze-kokaleku ditu eta horiei konfigurazio-iturburuak deitzen zaie. Konfigurazio-iturburuak GConf-en bide-izenen fitxategian zerrendatuak daude. GConfen bide-izenen fitxategiaren kokalekua hau da: `/etc/gconf/`gconf-bertsio-zenbakia`/path`. Erabiltzaile guztiek dute bide-izenen fitxategi bat. Konfigurazio-iturburu bakoitzaren datu hauek zehazten ditu bide-izenen fitxategiak:

- Biltegia irakurtzeko erabili behar den euskarri-modulua.

- Biltegiko baimenak.

- Biltegiaren kokalekua.

`Include` argibideak ere badauzka GConfen bide-izenen fitxategiak. Lehenespenez, GConfen bide-izenen fitxategiaren edukia hau da:

    xml:readonly:/etc/gconf/gconf.xml.mandatory
    include /etc/gconf/2/local-mandatory.path
    include "$(HOME)/.gconf.path"
    include /etc/gconf/2/local-defaults.path
    xml:readwrite:$(HOME)/.gconf
    xml:readonly:/etc/gconf/gconf.xml.defaults

GConfek hobespen-balio bat bilatzen duenean, konfigurazio-iturburuak irakurtzen ditu bide-izenen fitxategian zehaztutako ordenan. Bide-izenen fitxategiko konfigurazio-iturburuak azaltzen dira taula honetan:

Konfigurazio-iturburua | Azalpena
Derrigorrezkoa | Konfigurazio-iturburu honetako baimenak soilik irakurtzeko dira. Erabiltzaileek ezin dituzte iturburu honetako balioak gainidatzi, beraz, iturburuko hobespenak derrigorrezkoak dira.
Erabiltzailea | Erabiltzailearen etxeko direktorioko `.gconf` direktorioan dago konfigurazio-iturburu hau. Erabiltzaileak hobespen bat ezartzean, hobespen berriaren informazioa kokaleku horretan gordetzen da. Konfigurazio-editorea erabil daiteke erabiltzailearen konfigurazio-iturburua aldatzeko.
Lehenetsia | Konfigurazio-iturburu honek hobespenen ezarpen lehenetsiak ditu.

Bide-izenen fitxategiko konfigurazio-iturburuen segidak ziurtatzen du derrigorrezko hobespen-ezarpenak erabiliko direla, eta ez erabiltzailearen hobespen-ezarpenak. Halaber, hobespen-ezarpen lehenetsiei ez zaiela jaramonik egingo eta erabiltzailearen hobespen-ezarpenak erabiliko direla ere ziurtatzen du segidak. Hau da, GConfek lehentasun-ordena honetan aplikatzen ditu hobespenak:

1. Derrigorrezko hobespenak

2. Erabiltzaileak zehaztutako hobespenak

3. Hobespen lehenetsiak

Beste konfigurazio-iturburu batzuk zehazteko aukera ematen diete GConfen bide-izenen fitxategiko `include` argibideek sistema-administratzaileei.

Sartutako konfigurazio-iturburua | Azalpena
`/etc/gconf/2/local-mandatory.path` | Erabili konfigurazio-iturburu hau sistema jakin baten derrigorrezko hobespen-balioak gordetzeko.
`$(HOME)/.gconf.path` | Erabiltzaileak zehazten du konfigurazio-iturburua non kokatu behar den etxeko direktorioan, `.gconf.path` izeneko fitxategian.
`/etc/gconf/2/local-defaults.path` | Erabili konfigurazio-iturburu hau sistema jakin baten hobespen-balio lehenetsiak gordetzeko.

#### GConf eskemak

GConf eskema terminoak barne hartzen ditu GConf eskema-gakoa eta GConf eskema-objektua. Eskema-gakoak eta eskema-objektuak, eta elementu horiek hobespen-gakoekin duten erlazioa azaltzen da taula honetan:

Elementua | Azalpena
Hobespen-gakoa | GConf biltegiko elementu bat, aplikazio-hobespen bati dagokiona.
Eskema-gakoa | Hobespen-gako baten eskema-objektua gordetzen duen gakoa.
Eskema-objektua | Konfigurazio-iturburuko elementu bat, hobespen-gakoari buruzko informazioa duena. Adibidez: Hobespen-gakoa erabiltzen duen aplikazioaren izena. Hobespen-gakoarentzat behar den balio mota, adibidez, osoko zenbakia, boolearra eta abar. Hobespen-gakoaren balio lehenetsia. Hobespen-gakoari buruzko dokumentazio laburra.

Hobespen-gakoaren, eskema-gakoaren eta eskema-objektuaren adibideak daude taula honetan:

Elementua | Adibidea
Hobespen-gakoa | `/desktop/gnome/interface/font_name`
Eskema-gakoa | `/schemas/desktop/gnome/interface/font_name`
Eskema-objektua |
    <schema>
      <applyto>/desktop/gnome/interface/font_name</applyto>
      <key>/schemas/desktop/gnome/interface/font_name</key>
      <owner>gnome</owner>
      <type>string</type>
      <default>Sans 10</default>
      <locale name="C">
        <short>Default font</short>
          <long>Name of the default font used by gtk+.</long>
      </locale>
    </schema>

Eskema-gako bat hobespen-gako bati lot diezaiokezu. Adibidez, `/desktop/gnome/interface/font_name` gakoak eskema-gako bat dauka:

    <entry name="font_name" mtime="1034873859"
    schema="/schemas/desktop/gnome/interface/font_name"/>

Eskema-gako bat hobespen-gako bati lotzen zaionean, eskema-gakoko eskema-objektuan zehaztutako balioa erabiltzen du hobespenak. Eskema-objektuko `<default>` elementuan dago proposatutako balioa. Konfigurazio-iturburu lehenetsiko hobespen-gako guztiak eskema-gakoei lotuak daude, lehenespenez.

Orokorrean, konfigurazio-iturburu lehenetsian gordetzen dira eskemak.

#### GConf eskemen definizio-fitxategiak

Eskemen definizio-fitxategietatik sortzen dira eskemak. Aplikazio jakin baten gako guztien ezaugarriak definitzen ditu eskemen definizio-fitxategi batek. `.schemas` luzapena dute fitxategi horiek.

Eskemen definizio-fitxategiak `/etc/gconf/schemas` direktorioan daude. Eskemen definizio-fitxategiak konfigurazio-iturburu berri bat sortzeko erabil ditzakezu.

Eskemen definizio-fitxategi batzuk GNOMEren mahaigainaren erabiltzaile-interfazearen zati bati dagozkio. Adibidez, Sareko proxya hobespen-tresnari dagokio `system_http_proxy.schemas`. GNOMEren mahaigainaren erabiltzaile-interfazean ez dauden hobespen-gakoak dituzte eskemen beste definizio-fitxategi batzuek. Adibidez, `/apps/panel/global/tooltips_enabled` gakoa ez dago erabiltzailearen interfazean.

Eskemaren definizio-fitxategi bateko baino gehiagoko hobespen-gakoak ordezkatzen dituzten hobespenak dauzkate GNOMEren mahaigainaren erabiltzaile-interfazearen zati batzuek. `panel-global-config.schemas` eta `metacity.schemas` fitxategietako gakoak ordezkatzen dituzten hobespenak dauzka Laster-teklak hobespen-tresnak.

### GConf daemon-a

GConf daemon-a `gconfd-2` da. Hobespen-balioak aldatzean, horren berri ematen die aplikazioei GConf daemon-ak. Adibidez, Menuak eta tresna-barrak hobespen-tresnako tresna-barretan soilik ikonoak erakustea hauta dezakezu. Hobespen-tresnako aukera hori hautatzean, irekitako aplikazio guztietako tresna-barrak berehala eguneratzen dira. GConf daemon-a lokalki nahiz sarean erabil daiteke.

GConf daemon-aren instantzia bat abiarazten da erabiltzaile bakoitzarentzat. GConf daemon-ak ez ditu arazo konplexuak tratatzen, hala nola autentifikazioa eta datuen segurtasuna. GConf daemon-a abiaraztean, GConf bide-izenen fitxategia kargatzen du daemon-ak. Aplikazioen eta konfigurazio-iturburuen arteko atzipen guztiak kudeatzen ditu GConf daemon-ak.

Aplikazio batek hobespen-gako baten balioa eskatzean, konfigurazio-iturburuak honela bilatzen ditu daemon-ak:

1. Hobespen-gakoaren balioa konfigurazio-iturburu bakoitzean bilatzen du, bide-izenen fitxategian zehaztutako ordenari jarraituz. Balioa aurkitzen badu, balio hori itzuli egiten du.

2. Balioa aurkitzen ez badu, konfigurazio-iturburu bakoitzeko hobespen-gakoari dagokion eskema-gakoa bilatzen du, bide-izenen fitxategian zehaztutako ordenari jarraituz.

3. Eskema-gakoa aurkitzen badu, eskema-gakoaren balioa egiaztatzen du.

4. Eskema-gakoaren balioa eskema-objektu bat bada, eskema-objektuaren `<default>` elementuan proposatutako balioa itzultzen du.

GConf daemon-ak cache-an gordetzen ditu hobespen-gakoen balioak. Aplikazio guztiek cache hori erabiltzen dute, beraz, konfigurazio-iturburua behin atzitu behar dute aplikazioek.

GConf daemon-a amaitzeko, exekutatu komando hau:

    gconftool-2 --shutdown

### GConf komando-lerroko tresna

Komando-lerroko tresna bat du GConfek: `gconftool-2`. Ataza hauek egin daitezke `gconftool-2` komandoa erabiliz:

- Gakoen balioak ezartzea.

- Gakoen balioak bistaratzea.

- Aplikazio bat instalatzen duzunean eskemen definizio-fitxategietako eskemak instalatzea.

Adibidez, erabili komando hau `/desktop/gnome` direktorio eta azpidirektorioetako gako guztien balioak bistaratzeko.

    gconftool-2 --recursive-list /desktop/gnome

`gconftool-2` komandoarekin erabil daitezkeen zenbait aukera zerrendatzen dira hemen. Komando-lerroko aukera xehatuen berri izateko, ikus man:gconftool-2(1).

### gconftool-2 komando-aukerak

`--all-dirs`

- Zehaztutako direktorioaren azpidirektorio guztiak zerrendatzen ditu.

`--all-entries`

- Zehaztutako direktorioaren gako guztien balioak bistaratzen ditu.

`--config-source=`konfigurazio-iturburua``

- Erabili aukera hau `--direct` aukerarekin batera, konfigurazio-iturburu bat zehazteko. Aukera horren bidez konfigurazio-iturburua zehazten ez baduzu, bide-izenen fitxategiko konfigurazio-iturburu guztiak exekutatzen ditu komando honek.

`--direct`

- Erabili aukera hau `--config-source` aukerarekin batera, konfigurazio-iturburu bat zuzenean atzitzeko. Aukera hau erabiltzean, GConf zerbitzariaren gainetik pasatzen da. Aukera hau erabili aurretik, ziurtatu GConf daemon-a, `gconfd-2`, ez dela exekutatzen ari.

`--dump`

- Zehaztutako GConf biltegi-direktorio bateko hobespen-gako guztien zerrenda osatzen du. Gako guztien XML azalpenak dauzka zerrendak. `<gconfentryfile>` elementu batean gordetzen da zerrenda hori.

  Adibidez, aukera horren irteera birbidera daiteke, panelaren konfigurazioarekin lotutako gako guztien zerrenda duen fitxategia sortzeko. `--load` aukera erabil daiteke fitxategi horrekin.

`--get`

- Zehaztutako hobespen-gako baten balioa bistaratzen du. Zehaztutako eskema-gako baten eskema-objektuko elementuen balioak ere bistaratzen ditu.

`--help`

- `gconftool-2` komandoari buruzko laguntza-mezua eta `gconftool-2` komandoarekin erabil daitezkeen aukerak bistaratzen ditu.

`--load=`fitxategi-izena``

- Aukera hau erabili konfigurazio-iturburuko uneko direktorioko hobespen-gakoen balioak zuk zehaztutako fitxategiko balioei ezartzeko. Fitxategi horrek gakoen XML azalpenak eduki behar ditu, `<gconfentryfile>` elementuan.

`--long-desc=`azalpena``

- Erabili aukera hori `--set-schema` aukerarekin batera, eskema-gako baten azalpen luzea zehazteko.

`--makefile-install-rule`

- Eskemen definizio-fitxategiak instalatzen ditu aplikazioetan.

`--owner=`jabea``

- Erabili aukera hori `--set-schema` aukerarekin batera, eskema-gako baten jabea zehazteko.

`--recursive-list`

- Zehaztutako direktorio bateko azpidirektorio guztietako hobespen-gako guztien balioak bistaratzen ditu.

`--recursive-unset`

- Direktorio bateko azpidirektorio guztietako hobespen-gako guztien balioak berrezartzen ditu, erabiltzailearen ezarpenetik, konfigurazio-iturburu lehenetsiko ezarpenera.

`--set`

- Hobespen-gako baten balioa ezartzen du eta erabiltzailearen konfigurazio-iturburuan idazten du. Erabili `--type` aukera `--set` aukerarekin batera, ezarri nahi den balioaren datu mota zehazteko. Adibidez, erabiltzailearen konfigurazio-iturburuko `/apps/gnome-terminal/profiles/Default/background_color` gakoaren balioa ezartzen du komando honek:

      gconftool-2 \
        --set "/apps/gnome-terminal/profiles/Default/background_color" \
        --type string "#000000"

  `--direct` aukera eta `--config-source` aukera erabil daitezke `--set` aukerarekin batera, beste konfigurazio-iturburu batean balio bat idazteko.

`--set-schema`

- Atributu baten balioa eskema-gako batean ezartzen du, eta balioa konfigurazio-iturburu lehenetsian idazten du.

  Erabili aukera hauek `--set-schema` aukerarekin batera, eguneratu nahi den atributu bat zehazteko:

  - `--type`

  - `--short-desc`

  - `--long-desc`

  - `--owner`

  Adibidez, ondorengo komandoak azalpen laburra ezartzen du `/apps/gnome-terminal/profiles/Default/background_color` gakoaren eskema-gakoan:

      gconftool-2 \
        --set-schema  "/schemas/apps/gnome-terminal/profiles/Default/background_color" \
        --short-desc "Terminalaren atzeko planoaren kolore lehenetsia"

`--short-desc=`azalpena``

- Erabili aukera hori `--set-schema` aukerarekin batera, eskema-gako baten azalpen laburra zehazteko.

`--shutdown`

- GConf daemon-a amaitzen du.

`--type=`Datu mota``

- Erabili aukera hori hobespen-gako batentzat balio bat ezartzean datu mota zehazteko. Eskema-gako bateko atributu baten balioa ezartzean ere aukera hori erabil daiteke. Hauek dira baliozko datu motak:

  - `bool`

  - `float`

  - `int`

  - `list`

  - `pair`

  - `string`

`--unset`

- Hobespen-gako baten balioa berrezartzen du, erabiltzailearen ezarpenetik konfigurazio-iturburu lehenetsiko ezarpenera.

`--usage`

- `gconftool-2` komandoari buruzko laguntza-mezu laburra eta `gconftool-2` komandoarekin erabil daitezkeen aukerak bistaratzen ditu.

### Hobespen-balioak ezartzea

Hobespen-gako baten derrigorrezko balioa edo balio lehenetsia ezar dezakezu. Derrigorrezko hobespen-balioak edo hobespen-balio lehenetsiak aldatu aurretik, GConf daemon-a ez dela exekutatzen ari ziurtatu behar duzu. Ziurtatu erabiltzaile guztiak saioa amaitua dutela hobespen-balioak aldatu aurretik.

Hobespen-gako baten derrigorrezko balioa edo balio lehenetsia ezartzeko, erabili `gconftool-2` komandoa honela:

    gconftool-2 --direct \
      --config-source konfigurazio-iturburua \
      --type Datu mota \
      --set hobespen-gakoa balioa

Adibidez, `wwwproxy.xyz.com` derrigorrezko HTTP proxy ostalari gisa ezartzeko, exekutatu komando hau:

    gconftool-2 --direct \
      --config-source xml:readwrite:/etc/gconf/gconf.xml.mandatory \
      --type string \
      --set /system/http_proxy/host wwwproxy.xyz.com

Erabiltzaileak ezin du hobespen-balio hori baliogabetu.

Balio lehenetsiak ezartzeko ere erabil daiteke `gconftool-2` komandoa. Adibidez, laneko area kopuru lehenetsi gisa bost ezartzeko, exekutatu komando hau:

    gconftool-2 --direct \
      --config-source xml:readwrite:/etc/gconf/gconf.xml.defaults \
      --type int \
      --set /apps/metacity/general/num_workspaces 5

Erabiltzaileak hobespen-balio hori baliogabetu dezake.

Derrigorrezko hobespen-balioak edo hobespen-balio lehenetsiak aldatu aurretik, erabiltzaile guztiek saioa amaitua dutela ziurtatu behar duzu.

### Hobespen orokorrak ezartzea

Hobespen orokorrei derrigorrezko balioak edo balio lehenetsiak nola esleitzen zaizkien azaltzen da atal hauetan.

#### HTTP proxy hobespenak ezartzea

HTTP proxy-aren hobespenak ezartzeko, aldatu `/system/http_proxy/` kokalekuko hobespen-gakoen balioak. Adibidez, HTTP proxy ostalariari derrigorrezko balioa ezartzeko, exekutatu komando hau:

    gconftool-2 --direct \
      --config-source xml:readwrite:/etc/gconf/gconf.xml.mandatory \
      --type string \
      --set /system/http_proxy/host proxy-name

HTTP proxy ostalariaren balio lehenetsia ezartzeko, exekutatu komando hau:

    gconftool-2 --direct \
      --config-source xml:readwrite:/etc/gconf/gconf.xml.defaults \
      --type string \
      --set /system/http_proxy/host proxy-name

HTTP proxy-arekin lotutako beste hobespen batzuk ere ezar daitezke. HTTP proxy hobespenei buruz informazioa lortzeko, ikus `system_http_proxy.schemas` eskemen definizio-fitxategia.

#### Inprimatze-kudeatzailearen hobespenak ezartzea

Inprimatze-kudeatzailearen hobespenak ezartzeko, `/apps/gnome-print-manager` kokalekuko hobespen-gakoen balioak aldatu behar dira. Adibidez, erabiltzaileek beste erabiltzaileen inprimatze-lanak ez ikusteko, ezarri honela derrigorrezko balio bat:

    gconftool-2 --direct \
      --config-source xml:readwrite:/etc/gconf/gconf.xml.mandatory \
      --type bool \
      --set /apps/gnome-print-manager/show_all_jobs false

Hobespen horren balio lehenetsia ezartzeko, exekutatu komando hau:

    gconftool-2 --direct \
      --config-source xml:readwrite:/etc/gconf/gconf.xml.defaults \
      --type bool \
      --set /apps/gnome-print-manager/show_all_jobs false

Inprimatze-kudeatzailearen beste hobespen batzuk ere ezar daitezke. Inprimatze-kudeatzailearen beste hobespen batzuei buruzko informazioa lortzeko, ikus `gnome-print-manager.schemas` eskemen definizio-fitxategia.

#### Laneko area kopurua ezartzea

Laneko derrigorrezko area kopurua ezartzeko, erabili komando hau:

    gconftool-2 --direct \
      --config-source xml:readwrite:/etc/gconf/gconf.xml.mandatory \
      --type int \
      --set /apps/metacity/general/num_workspaces osoko zenbakia

Laneko area kopuru lehenetsia ezartzeko, erabili komando hau:

    gconftool-2 --direct \
      --config-source xml:readwrite:/etc/gconf/gconf.xml.defaults \
      --type int \
      --set /apps/metacity/general/num_workspaces osoko zenbakia

Leiho-kudeatzailearen beste hobespen batzuk ere ezar daitezke. Leiho-kudeatzailearen beste hobespen batzuei buruzko informazioa lortzeko, ikus `metacity.schemas` eskemen definizio-fitxategia.

#### Teklatuaren erabilerraztasun-hobespenak ezartzea

Teklatuaren erabilerraztasun-hobespenak ezartzeko, `/desktop/gnome/accessibility/keyboard` kokalekuko hobespen-gakoen balioak aldatu behar dira. Adibidez, teklatuaren erabilerraztasun-eginbideak gaitzeko derrigorrezko balioa ezartzeko, exekutatu komando hau:

    gconftool-2 --direct \
      --config-source xml:readwrite:/etc/gconf/gconf.xml.mandatory \
      --type bool \
      --set /desktop/gnome/accessibility/keyboard/enable true

Hobespen horren balio lehenetsia ezartzeko, exekutatu komando hau:

    gconftool-2 --direct \
      --config-source xml:readwrite:/etc/gconf/gconf.xml.defaults \
      --type bool \
      --set /desktop/gnome/accessibility/keyboard/enable false

Teklatuaren beste erabilerraztasun-hobespen batzuk ere ezar daitezke. Beste hobespen horiei buruzko informazioa lortzeko, ikus `desktop_gnome_accessibility_keyboard.schemas` eskemen definizio-fitxategia.

#### Laster-teklen hobespenak ezartzea

Laster-teklen hobespenak ezartzeko, `/apps/metacity/global_keybindings` kokalekuko hobespen-gakoen balioak aldatu behar dira. Adibidez, Exekutatu aplikazioa elkarrizketa-koadroa irekitzeko erabiltzaileek Alt F3 laster-tekla bakarrik erabil dezaten derrigorrezko balioa ezartzeko, exekutatu komando hau:

    gconftool-2 --direct \
      --config-source xml:readwrite:/etc/gconf/gconf.xml.mandatory \
      --type string \
      --set /apps/metacity/global_keybindings/panel_run_dialog '<Alt>F3'

Laster-teklen beste hobespen batzuk ere ezar daitezke. Beste hobespen horiei buruzko informazioa lortzeko, ikus `metacity.schemas` eskemen definizio-fitxategia.

#### Panelen eta paneleko objektuen hobespenak ezartzea

GNOMEren mahaigaineko panelen xehetasun hauek zehazten ditu `panel-default-setup.entries` fitxategiak:

- Panel kopurua.

- Panel motak.

- Panelen propietateak.

- Panelen edukia.

Banakako panelak eta paneleko objektuak konfiguratzea zeregin konplexua da. Banakako panelak eta paneleko objektuak konfiguratzeko, `panel-default-setup.entries` eskemen definizio-fitxategiaren egitura ulertu behar da. `panel-default-setup.entries` fitxategiari buruzko informazio gehiago dago hurrengo atalean.

Banakako panelen eta paneleko objektuen hobespenak ezartzeko, konfigurazio-iturburuko hainbat hobespenen balioak ezarri behar dira. Panelen hobespenen balioak ezartzeko modurik errazena, `gconftool-2` komandoa `--dump` eta `--load` aukerekin erabiltzea da. Panelen eta paneleko objektuen hobespenak ezartzeari buruzko informazio gehiago lortzeko, ikus gconf-3.

##### Banakako panelak eta paneleko objektuak zahaztea

Panela eta panelaren edukia zehazteko atalak dauzka `panel-default-setup.entries` fitxategiak. Eskema-gakoen balioak zehazten ditu `panel-default-setup.entries` fitxategiak. `/etc/gconf/schemas` direktorioan dago `panel-default-setup.entries` fitxategia.

`panel-default-setup.entries` fitxategiak egitura hau du:

1. GNOMEren mahaigaineko panelen, miniaplikazioen eta paneletako beste objektu batzuen egitura orokorra zehazten duten gakoak. GNOMEren mahaigainean agertzen diren panelen, paneletako objektuen eta miniaplikazioen kopurua zehazten dute gako hauek:

   - `/apps/panel/default_setup/general/toplevel_id_list`

   - `/apps/panel/default_setup/general/object_id_list`

   - `/apps/panel/default_setup/general/applet_id_list`

   Panel, paneleko objektu eta miniaplikazio bakoitzari identifikatzaileak esleitzen dizkiote gakoek. Adibidez, GNOMEren mahaigainean panel bat agertzen dela zehazten du `panel-default-setup.entries` fitxategiko lagin honek:

       <entry>
         <key>toplevel_id_list</key>
         <schema_key>/schemas/apps/panel/general/toplevel_id_list</schema_key>
         <value>
           <list type="string">
             <value>
               <string>bottom_panel</string>
             </value>
           </list>
         </value>
       </entry>

   `panel-default-setup.entries` fitxategian, beheko ertzeko panela identifikatzen du `bottom_panel` identifikatzaileak.

2. Panelen propietateak zehazten dituzten gakoak. Panelen propietateen gakoak egitura hau dute:

       /apps/panel/default_setup/toplevels/panel-name/panel-property-key

   Adibidez, `/apps/panel/default_setup/toplevels/bottom_panel/size` gakoak beheko panelaren tamaina zehazten du.

3. Paneleko objektuak, paneleko objektuen propietateak eta objektuak kokatzen diren panelak zehazten dituzten gakoak. Adibidez, beheko panelaren ezkerraldeko Menu nagusia objektua zehazten du `panel-default-setup.entries` specifies a Leiho nagusia fitxategiko lagin honek:

       <entrylist base="/apps/panel/default_setup/objects/main_menu">
         <entry>
           <key>object_type</key>
           <schema_key>/schemas/apps/panel/objects/object_type</schema_key>
           <value>
             <string>menu-object</string>
           </value>
         </entry>
         <entry>
           <key>toplevel_id</key>
           <schema_key>/schemas/apps/panel/objects/toplevel_id</schema_key>
           <value>
             <string>bottom_panel</string>
           </value>
         </entry>
         <entry>
           <key>position</key>
           <schema_key>/schemas/apps/panel/objects/position</schema_key>
           <value>
             <int>0</int>
           </value>
         </entry>
         <!-- Possibly more entry elements -->
       </entrylist>

4. Miniaplikazioak, miniaplikazioen hobespenak eta miniaplikazioak kokatzen diren panelak zehazten dituzten gakoak. Adibidez, beheko paneleko Leiho-zerrenda miniaplikazioa zehazten du `panel-default-setup.entries` fitxategiko lagin honek:

       <entrylist base="/apps/panel/default_setup/applets/window_list">
         <entry>
           <key>object_type</key>
           <schema_key>/schemas/apps/panel/objects/object_type</schema_key>
           <value>
             <string>bonobo-applet</string>
           </value>
         </entry>
         <entry>
           <key>toplevel_id</key>
           <schema_key>/schemas/apps/panel/objects/toplevel_id</schema_key>
           <value>
             <string>bottom_panel</string>
           </value>
         </entry>
         <entry>
           <key>position</key>
           <schema_key>/schemas/apps/panel/objects/position</schema_key>
           <value>
             <int>2</int>
           </value>
         </entry>
         <!-- Possibly more entry elements -->
         <entry>
           <key>bonobo_iid</key>
           <schema_key>/schemas/apps/panel/objects/bonobo_iid_type</schema_key>
           <value>
             <string>OAFIID:GNOME_WindowListApplet</string>
           </value>
         </entry>
       </entrylist>

   Miniaplikazio baten identifikatzaile bakarra da OAFIIDa. Miniaplikazio jakin baten OAFIIDa bilatzeko, ikus miniaplikazioaren `.server` fitxategia `/usr/lib/bonobo/servers` direktorioan. Adibidez, Leiho-zerrenda miniaplikazioaren OAFIIDa ikus daiteke `GNOME_Wncklet_Factory.server` fitxategiaren zati honetan:

       <oaf_server iid="OAFIID:GNOME_WindowListApplet"
       type="factory" location="OAFIID:GNOME_Wncklet_Factory">

##### Banakako panelen eta paneleko objektuen hobespenak ezartzea

Panelen edo paneleko objektuen hobespenak ezartzeko, jarraitu urrats hauei:

1. Hasi GNOMEren saioa eta konfiguratu panelak behar den bezala.

2. Erabili `--dump` aukera `gconftool-2` komando-lerroko tresnarekin, panel-konfigurazioaren XML azalpena duen fitxategia sortzeko. Zehaztutako GConf biltegi-direktorioko hobespen-gako guztien zerrenda osatzen du `--dump` aukerak.

   Adibidez, panel-konfigurazio lehenetsiaren XML azalpena sortzen du komando honek `my-panel-setup.entries` izeneko fitxategian:

       gconftool-2 --dump /apps/panel > my-panel-setup.entries

3. Ireki `my-panel-setup.entries` fitxategia testu-editore batean, eta aldatu behar bezala.

   Adibidez, mahaigaineko sarrera-fitxategien kokalekua aldatu nahi duzu. `--dump` aukera erabiliz sortutako fitxategi baten zatia da hau:

       <entry>
         <key>objects/object_16/launcher_location</key>
         <schema_key>/schemas/apps/panel/objects/launcher_location</schema_key>
         <value>
           <string>hadjaha-00adce02f7.desktop</string>
         </value>
       </entry>

   Goiko laginean, `hadjaha-00adce02f7.desktop` fitxategiari egiten zaion erreferentzia beharrean mahaigainean erabilgarri dagoen beste sarrera-fitxategi baten erreferentzia jar daiteke.

   `--dump` aukera erabiliz panel-konfigurazio bat sortzean, paneleko objektuen posizioak posizio absolutuak dira. Litekeena da paneleko objektuen posizioak posizio absolutuetatik erlatiboetara aldatu nahi izatea. Paneleko ezker-ezkerreko objektuaren `position` balioa `0` da. Hurrengo objektuaren `position` balioa `1` da, eta abar. Objektu baten posizioa panelaren eskuinaldearekiko erlatiboa izatea nahi izanez gero, jarri `right_stick` gakoaren balioa `true`.

4. `my-panel-setup.entries` fitxategiko balioei konfigurazio-iturburu lehenetsiko balioak ezartzeko, erabili `--load` aukera `gconftool-2` komando-lerroko tresnarekin. Adibidez, konfigurazio-iturburu lehenetsiko gakoen balioak ezartzen dizkie `my-panel-setup.entries` fitxategiko gakoen balioei komando honek:

       gconftool-2 --direct \
         --config-source xml:readwrite:/etc/gconf/gconf.xml.defaults \
         --load my-panel-setup.entries

### Itxura eta izaeraren hobespenak ezartzea

Itxura eta izaeraren hobespenei derrigorrezko balioak edo balio lehenetsiak nola esleitzen zaizkien azaltzen da atal hauetan.

#### Letra-tipoaren hobespenak ezartzea

Letra-tipoen hobespenak ezartzeko, bi hobespen-gakoren balioak aldatu behar dira. Aldatu beharreko gakoak eta gako horiek erabiltzaile-interfazearen zein zatiri dagozkion ikus daiteke taula honetan:

GConf kokalekua | Erabiltzaile-interfazearen osagaia
/desktop/gnome/interface/font_name | Letra-tipoa hobespen-tresna, Aplikazioaren letra-tipoa aukera
/apps/nautilus/preferences/desktop_font | Letra-tipoa hobespen-tresna, Mahaigainaren letra-tipoa aukera

Adibidez, aplikazioaren derrigorrezko letra-tipo gisa `Sans 12` ezartzeko, exekutatu komando hau:

    gconftool-2 --direct \
      --config-source xml:readwrite:/etc/gconf/gconf.xml.mandatory \
      --type string \
      --set /desktop/gnome/interface/font_name "Sans 12"

Mahaigaineko objektuen letra-tipo lehenetsi gisa `palatino 12` ezartzeko, exekutatu komando hau:

    gconftool-2 --direct \
      --config-source xml:readwrite:/etc/gconf/gconf.xml.defaults \
      --type string \
      --set /apps/nautilus/preferences/desktop_font "palatino 12"

#### Atzeko planoaren hobespenak ezartzea

Mahaigainaren atzeko planoaren hobespenak ezartzeko, `/desktop/gnome/background` kokalekuko hobespen-gakoen balioak aldatu behar dira. Adibidez, mahaigainaren atzeko planoan derrigorrezko irudi bat ezartzeko, exekutatu komando hau:

    gconftool-2 --direct \
      --config-source xml:readwrite:/etc/gconf/gconf.xml.mandatory \
      --type string \
      --set /desktop/gnome/background/picture_filename fitxategi_izena.png

Hobespen horren balio lehenetsia ezartzeko, exekutatu komando hau:

    gconftool-2 --direct \
      --config-source xml:readwrite:/etc/gconf/gconf.xml.defaults \
      --type string \
      --set /desktop/gnome/background/picture_filename fitxategi_izena.png

Atzeko planoaren beste hobespen batzuk ere ezar daitezke. Beste hobespen horiei buruzko informazioa lortzeko, ikus `desktop_gnome_background.schemas` eskemen definizio-fitxategia.

#### Harrerako irudiaren hobespenak ezartzea

Harrerako irudiaren hobespenak ezartzeko, `/apps/gnome-session/options/` kokalekuko hobespen-gakoen balioa aldatu behar da. Adibidez, erabiltzaileek harrerako irudirik ez ikustea nahi baduzu, ezarri derrigorrezko balioa honela:

    gconftool-2 --direct \
      --config-source xml:readwrite:/etc/gconf/gconf.xml.mandatory \
      --type bool \
      --set /apps/gnome-session/options/show_splash_screen false

Hobespen horren balio lehenetsia ezartzeko, exekutatu komando hau:

    gconftool-2 --direct \
      --config-source xml:readwrite:/etc/gconf/gconf.xml.defaults \
      --type bool \
      --set /apps/gnome-session/options/show_splash_screen false

Harrerako irudiaren beste hobespen batzuk ere ezar daitezke. Horri buruzko informazio gehiago lortzeko, ikus `gnome-session.schemas` eskemen definizio-fitxategia.

### Hobespen-balio lehenetsiak berrezartzea

Erabiltzaile baten hobespen-balio lehenetsiak berrezartzeko, exekutatu komando hau:

    gconftool-2 --direct \
      --config-source user-configuration-source \
      --recursive-unset

Ordeztu `user-configuration-source` erabiltzailearen etxeko direktorioko `.gconf` direktorioko konfigurazio iturburuarekin.

Komando horrek hobespen-gako guztien balioak berrezartzen ditu azpidirektorio guztietan, erabiltzailearen ezarpenetik konfigurazio-iturburu lehenetsiko ezarpenera.

## Menuak pertsonalizatzea

GNOMEren mahaigainak menuak nola inplementatzen dituen eta menuak nola pertsonaliza daitezkeen azaltzen da atal honetan.

### Menuak: sarrera

XDG menu-zehaztapenaren arabera inplementatzen ditu menuak GNOMEren mahaigainak. Zehaztapen hori onartzean, aukera hauek ematen ditu GNOMEk:

- Menu-hierarkia erraz pertsonalizatzea. Fitxategi kopuru txiki bat edita daiteke menu-hierarkia pertsonalizatzeko. Ez dago aplikazioak aldatu edo fitxategiak mugitu beharrik.

- Aplikazioak erraz instala daitezke. Aplikazioak instalatzean ez dago menu-hierarkiari buruzko informaziorik eman beharrik.

- Erabiltzaileek ez aldatzeko moduan konfigura daitezke menuak.

GNOMEren mahaigaineko menuek osagai hauek erabiltzen dituzte:

- Menuen definizio-fitxategiak

- Mahaigaineko sarrera-fitxategiak

- Direktorioko sarrera-fitxategiak

### Menuen definizio-fitxategiak

GNOMEren menu-barrako menuen hierarkia definitzen dute menu-fitxategiek. Erabiltzaileen menuak pertsonaliza daitezke fitxategi horiek aldatuz; aldatutako `applications.menu` fitxategiaren kokalekuaren arabera, erabiltzaile guztien edo bakar baten menuak aldatzen dira.

Menu-fitxategiek hemen egon behar dute: `$XDG_CONFIG_DIRS/menus/applications.menu`. `$XDG_CONFIG_DIRS`

$XDG_CONFIG_DIRS ingurune-aldagaia hemen definitua dago: XDGren oinarri-direktorioaren zehaztapena.

ezarria ez badago, `/etc/xdg` bide-izen lehenetsia erabiltzen da. Ondorioz, erabiltzaile baten berariazko bertsioa `$XDG_CONFIG_HOME/menus/applications.menu` fitxategian ere koka daiteke, hor bilatzen baita lehendabizi. `$XDG_CONFIG_HOME` ezarria ez badago, `~/.config` bide-izen lehenetsia erabiltzen da. `applications.menu` fitxategi bat baino gehiago daudenean, lehentasuna dute `$XDG_CONFIG_DIRS`en lehenbizi agertzen direnek. Aurkitzen den lehen fitxategia erabiltzen da, eta gainerakoei ezikusi egiten zaie.

Bide-izenen bilaketa-ordenari buruzko zalantzak badituzu, hona hemen `applications.menu` fitxategiaren kokalekua erabakitzeko zerrenda bat:

1. Arakatu `$XDG_CONFIG_HOME`ko direktorio guztiak, `menus/applications.menu` aurkitzeko. `$XDG_CONFIG_HOME` ezarria ez badago, `~/.config` da direktorio lehenetsia.

2. Arakatu `$XDG_CONFIG_DIRS`eko direktorio guztiak, `menus/applications.menu` aurkitzeko. `$XDG_CONFIG_DIRS` ezarria ez badago, `/etc/xdg/` da direktorio lehenetsia.

3. Erabili aurkitutako lehen `applications.menu` fitxategia.

`.menu` fitxategien adibide bat dago hemen: example-menu. Adibide horretan, `Applications` izena du maila goreneko menuak, eta `<Name>` elementuaren bidez zehazten da. `Applications` menuan azpimenu bakar bat dago, baina bat baino gehiago egon daitezke. Azpimenu bakoitzak `<Include>` elementua izan dezake. Parekatze-arauak erabiliz mahaigaineko sarrera erabilgarrien multzoa iragaztea da `<Include>`(r)en helburua.

Adibidez, oinarrizko parekatze-araua da `<Category>` elementua, eta mahaigaineko sarrera hautatzen du soilik `Categories` gakoak `<Category>` elementuaren edukia badauka. Adibidean, mahaigaineko sarrera bat sartuko du `Accessories` menuak, soilik Kategoriak gakoan Utility badauka, baina System ez badauka. Kategoriak gakoari buruzko informazio gehiago behar baduzu, ikus menustructure-desktopentry.

#### `.menu` fitxategiaren adibidea

    <!DOCTYPE Menu PUBLIC "-//freedesktop//DTD Menu 1.0//EN"
     "http://www.freedesktop.org/standards/menu-spec/1.0/menu.dtd">
    <Menu>
      <Name>Applications</Name>
      <Directory>Applications.directory</Directory>

      <!-- Read standard .directory and .desktop file locations -->
      <DefaultAppDirs/>
      <DefaultDirectoryDirs/>

      <!-- Accessories submenu -->
      <Menu>
        <Name>Accessories</Name>
        <Directory>Accessories.directory</Directory>
        <Include>
          <And>
            <Category>Utility</Category>
            <Not>
              <Category>System</Category>
            </Not>
          </And>
        </Include>
      </Menu> <!-- End Accessories -->

      <!-- possibly more submenus -->

    </Menu> <!-- End Applications -->

`.menu` fitxategietako elementu batzuk azaltzen dira hemen: menustructure-xmlmenu. Azalpen zehatzagoa nahi izanez gero, ikus XDG menu-zehaztapena.

### Menuen definizio-fitxategien elementuak

Elementua | Azalpena
`<Menu>` | Azpimenuak definitzen dituzten `<Menu>` elementu habiaratuak eduki ditzakeen erroko elementua. Elementu horiek habiaratzeko erak zehazten du menu-egitura.
`<Name>` | Menuaren izena zehazten du. `<Menu>` elementu guztiek `<Name>` elementu bat izan behar dute.
`<Directory>` | Menuaren izena, iruzkina eta ikonoa zehazten dituen direktorioko sarrera-fitxategiaren izena zehazten du. Elementu hori zehaztua ez badago, `<Name>` elementua erabiltzen da menuaren izena bistaratzeko. Lehenespenez, `.directory` fitxategiak bilatzen dira `$XDG_DATA_DIRS/desktop-directories/` kokalekuan, XDG menu-zehaztapena-n adierazi bezala.
`<DefaultAppDirs>` | Hori instrukzio bat da, eta `$XDG_DATA_DIRS/applications/`(e)ko mahaigaineko sarrera erabilgarri guztiak eskaneatu behar direla adierazten du. Instrukzio hau sartzen ez bada, mahaigaineko sarrerak ez dira bilatzen kokaleku horietan.
`<DefaultDirectoryDirs>` | Hori instrukzio bat da, eta `$XDG_DATA_DIRS/desktop-directories/`(e)ko direktorioko sarrera erabilgarri guztiak eskaneatu behar direla adierazten du. Instrukzio hau sartzen ez bada, direktorioko sarrerak ez dira bilatzen kokaleku horietan.
`<Include>` | Menuen edukiak sortzeko parekatze-arauen zerrenda bat dauka. Parekatze-arau hauek eduki ditzake: `<Filename>`, `<Category>`, `<And>`, `<Or>`, `<Not>`, edo `<All>`. Arau bat baino gehiago badago, EDO logikoa aplikatzen zaie, edozein araurekin bat datorren mahaigaineko sarrerak sartzeko.
`<Exclude>` | `<Include>` ez bezala; izan ere, sartutako elementuen aurreko sortatik kanpo uzten dira elementu horretan bat datozen mahaigaineko sarrerak. Hori dela eta, elementu horrek beste elementu honen ondoren agertu behar du: `<Include>`.
`<Filename>` | Mahaigaineko fitxategiaren IDa `<Filename>` elementuaren edukiarekin bat datorrenean, mahaigaineko sarrera hautatzen duen parekatze-araua.
`<Category>` | Kategoriak gakoa `<Category>` elementuaren edukiarekin bat datorrenean, mahaigaineko sarrera hautatzen duen parekatze-araua.
`<And>` | `<And>` elementuko parekatze-arau habiaratuek (denek) hautatua dutenean, mahaigaineko sarrera hautatzen duten parekatze-araua.
`<Or>` | `<Or>` elementuko edozein parekatze-arau habiaratuk hautatua duenean, mahaigaineko sarrera hautatzen duten parekatze-araua.
`<Not>` | `<Not>` elementuko edozein parekatze-arau habiaratuk hautatua duenean, mahaigaineko sarrera hautatzen ez duten parekatze-araua.
`<All>` | mahaigaineko sarrerak (guztiak) hautatzen dituen parekatze-araua.

### Mahaigaineko sarrera-fitxategiak

Menu bateko elementu bati buruzko informazioa ematen duen datu-fitxategia da mahaigaineko sarrera-fitxategi bat. Mahaigaineko sarrera-fitxategiak menu-elementuari buruzko xehetasunak zehazten ditu, adibidez, izena, exekutatu beharreko komandoa, ikonoa eta abar. Elementuak menu-hierarkian duen kokalekua zehazten dituen gako-hitzak ere badauzka.

Desktop entry files must reside in the `$XDG_DATA_DIRS/applications` directory and must have a `.desktop` file extension. If `$XDG_DATA_DIRS`

$XDG_DATA_DIRS ingurune-aldagaia hemen definitua dago: XDGren oinarri-direktorioaren zehaztapena.

is not set, then the default path is `/usr/share` is used. This also implies that user specific desktop entries may be located at `$XDG_DATA_HOME/applications` which is searched first. If `$XDG_DATA_HOME` is not set, then the default path `~/.local/share` is used. Desktop entries are collected from all directories in the `$XDG_DATA_DIRS` environment variable. Directories which appear first in `$XDG_DATA_DIRS` are given precedence when there are several `.desktop` files with the same name.

Mahaigaineko sarrera-fitxategi baten lagina da hau:

    [Desktop Entry]
    Encoding=UTF-8
    Name=Calculator
    Name[fr]=Calculatrice
    ...
    Comment=Perform calculations
    Comment[fr]=Effectue des calculs compliqués
    ...
    Exec=gcalctool
    Icon=accessories-calculator
    Terminal=false
    Type=Application
    StartupNotify=true
    Categories=GNOME;GTK;Utility;Calculator

Mahaigaineko sarrera-fitxategietako gako garrantzitsuenak azaltzen dira menustructure-TBL-7(e)n. Mahaigaineko sarrera-fitxategiei buruzko informazio gehiago eskuratzeko, ikus XDG mahaigaineko sarreren zehaztapena.

### Mahaigaineko sarreren gakoak

Mahaigaineko sarreren gakoa | Azalpena
`Categories` | Elementua azaltzen duten gako-hitzak zehazten ditu. Gako-hitzak puntu eta komaren (;) bidez bereizten dira. Kategoria estandarreko gako-hitzen zerrenda ikusteko, ikus mahaigaineko menuen zehaztapena hemen: http://www.freedesktop.org/Standards/menu-spec Menuen mahaigaineko sarrerak bideratzen dituzte Menuen definizio-fitxategiek, Kategoriak gakoekin parekatze-arauak erabiliz.
`Comment` | Elementuari buruzko azalpen laburra ematen du. Menuko elementua seinalatzean, argibide gisa bistaratzen da iruzkina.
`Encoding` | Mahaigaineko sarrera-fitxategiaren kodeketa zehazten du.
`Exec` | Menuko elementu bat aukeratzen duzunean zein komando exekutatu behar den zehazten du.
`Icon` | Elementua irudikatzen duen ikonoaren fitxategi-izena zehazten du. Ez ditu zehazten fitxategi-izenaren bide-izena eta fitxategi-luzapena.
`MimeType` | Aplikazioak erabil ditzakeen MIME motak zehazten ditu.
`Name` | Elementuaren izena zehazten du. Izen hori menuko elementuan bistaratzen da.
`NoDisplay` | Aukera horrek esan nahi du Aplikazio hori badago, baina ez bistaratu menuetan.
`Terminal` | `Exec` gakoaren komandoa terminal-leihoan exekutatu behar den ala ez zehazten du. Balioa `true` bada, komandoa terminal-leihoan exekutatzen da. Komandoak ez badu sortzen exekutatzeko leihoa, gako horren balioak `true` izan behar du.
`Type` | Elementuaren mota zehazten du. Balio hauetako bat da: `Application`: aplikazio bat abiarazten duen elementua. `Link`: fitxategi, karpeta edo urruneko iturburu bat (adibidez, FTP gune bat, web-orri bat, Windows-en baliabide partekatu bat...) estekatzen duen elementua. `FSDevice`: fitxategi-sistemaren gailua den elementua. `Directory`: direktorioa den elementua.

Mahaigaineko sarrera-fitxategietako gakoei buruzko informazio gehiago nahi izanez gero, ikus mahaigaineko sarreren zehaztapena URL honetan:

        http://www.freedesktop.org/Standards/desktop-entry-spec

Panel-abiarazleek eta mahaigaineko objektuek ere erabiltzen dituzte mahaigaineko sarrera-fitxategiak. Abiarazleen eta mahaigaineko objektuen mahaigaineko sarrera-fitxategiek menuetako elementuentzako ematen duten informazio bera ematen dute. Adibidez, erabiltzaile batek abiarazlea edo objektua aukeratzean exekutatu beharreko komandoa ematen dute mahaigaineko sarrera-fitxategiek.

### Direktorioko sarrera-fitxategiak

Menu bati buruzko informazioa ematen duen datu-fitxategia da direktorioko sarrera-fitxategi bat. Direktorioko sarrera-fitxategiak menuaren datu hauek zehazten ditu, besteak beste: izena, argibidea eta ikonoa. Direktorioko sarrera-fitxategien luzapena `.directory` da.

Direktorioko sarrera-fitxategiek `$XDG_DATA_DIRS/desktop-directories` direktorioan egon behar dute. `$XDG_DATA_DIRS` ezarria ez badago, `/usr/share` bide-izen lehenetsia erabiltzen da. Ondorioz, erabiltzaile baten berariazko direktorioko sarrera `$XDG_DATA_HOME/desktop-directories`(e)n ere koka daiteke, hor bilatzen baita lehendabizi. `$XDG_DATA_HOME` ezarria ez badago, `~/.local/share` bide-izen lehenetsia erabiltzen da. `$XDG_DATA_DIRS` ingurune-aldagaiko direktorio guztietan jasotzen dira direktorioko sarrerak. Izen bereko `.directory` fitxategi bat baino gehiago daudenean, lehentasuna dute `$XDG_DATA_DIRS`en lehenbizi agertzen direnek.

Direktorioko sarrera-fitxategi baten lagina da hau:

    [Desktop Entry]
    Name=Graphics
    Name[fr]=Graphisme
    ...
    Comment=Graphics applications
    Comment[fr]=Applications graphiques
    ...
    Icon=gnome-graphics
    Type=Directory
    Encoding=UTF-8

Direktorioko sarrera-fitxategietako gako garrantzitsuenak azaltzen dira menustructure-TBL-15(e)n.

### Direktorioko sarrera-gakoak

Direktorioko sarrera-gakoa | Azalpena
`Name` | Menuaren izena zehazten du. Izen hori menuan bistaratzen da.
`Comment` | Menuari buruzko azalpen laburra ematen du. Iruzkina argibide gisa bistaratzen da menua seinalatzen duzunean.
`Icon` | Menua irudikatzen duen ikonoaren fitxategi-izena zehazten du. Ez ditu zehazten fitxategi-izenaren bide-izena eta fitxategi-luzapena.
`Type` | Menuaren mota zehazten du. Gako honen balioa beti `Directory` da.

### Sistema-menuak editatzea

Menuak pertsonalizatzeko, menuen konfigurazio-fitxategiak edo menuen datu-fitxategiak edita ditzakezu eskuz.

#### Menuak gehitzea

Erabiltzaile guztientzat menu bat gehitzeko, jarraitu urrats hauei:

1. Sortu gehitu nahi duzun elementuaren direktorioko sarrera-fitxategia. Kokatu direktorioko sarrera-fitxategiak `$XDG_DATA_DIRS/desktop-directories` direktorioan. Direktorioko sarrera-fitxategiei buruzko informazio gehiago behar baduzu, ikus menustructure-14.

2. Bilatu `$XDG_CONFIG_DIRS/menus/applications.menu` fitxategia.

3. Gehitu menu berriaren `<Menu>` elementua `.menu` fitxategiari. `.menu` fitxategiei buruzko informazio gehiago behar baduzu, ikus menustructure-13.

4. Sortu `<Name>` elementua `<Menu>`(r)en azpian. Elementuak menuaren izena eduki behar du.

5. Sortu `<Directory>` elementua `<Menu>`(r)en azpian. Elementuak direktorioko sarrera-fitxategiaren izena eduki behar du.

6. Menuari elementu bat nola gehitu jakiteko, ikus menustructure-4.

Erabiltzaileek saioa hasten duten hurrengo aldian, menuak menu-barran agertu beharko luke.

##### Menu bat falta duzu?

`<Include>` elementuan parekatze-araurik zehaztu ez baduzu, edo araua ez bada bat etorri mahaigaineko sarrera batekin ere, litekeena da menu-barran ez menua ikustea.

#### Menu bati elementu bat gehitzea

Erabiltzaile guztientzat menu bati elementu bat gehitzeko, jarraitu urrats hauei:

1. Sortu gehitu nahi duzun elementuaren mahaigaineko sarrera-fitxategia. Mahaigaineko sarrera-elementuei buruzko informazio gehiago behar baduzu, ikus menustructure-desktopentry.

2. Kokatu mahaigaineko sarrera-fitxategiak `$XDG_DATA_DIRS/applications` karpetan.

3. Bilatu `$XDG_CONFIG_DIRS/menus/applications.menu` fitxategia.

4. Egiaztatu 1. urratseko mahaigaineko sarrera-fitxategia hautatzen duen parekatze-elementu bat daukan `<Include>` elementua dagoela `<Menu>` elementuan.

Erabiltzaileek saioa hasten duten hurrengo aldian, esleitutako kokalekuan egongo da menu-elementua.

#### Menuen propietateak editatzea

Erabiltzaile guztientzat menu baten propietateak editatzeko, jarraitu urrats hauei:

1. Bilatu `$XDG_CONFIG_DIRS/menus/applications.menu` fitxategia.

2. Bilatu aldatu nahi duzun menuari dagokion `<Menu>` sarrera, fitxategi horretan. Idatzi direktorioko sarrera-fitxategiaren izena `<Directory>` elementuan.

3. Bilatu menu horren direktorioko sarrera. Aldatu edukia, menuaren propietateak aldatzeko. `.directory` fitxategiei buruzko informazio gehiago behar baduzu, ikus menustructure-14.

#### Menu-elementuak editatzea

Menu-elementu bat editatzeko, jarraitu urrats hauei:

1. Bilatu mahaigaineko sarrera menu-elementuari dagokion `$XDG_DATA_DIRS/applications` direktorioan.

2. Editatu mahaigaineko sarrera menu-elementuaren propietateak aldatzeko. Mahaigaineko sarrera-elementuei buruzko informazio gehiago behar baduzu, ikus menustructure-desktopentry.

#### Menuko elementuak ezabatzea

Erabiltzaile guztientzat menu bateko elementu bat ezabatzeko:

1. Bilatu `$XDG_CONFIG_DIRS/menus/applications.menu` fitxategia.

2. Bilatu ezabatu nahi duzun mahaigaineko sarrera daukan `<Menu>` elementua, fitxategi horretan.

3. Sartu `<Exclude>` elementu bat `<Include>` elementuaren etiketa itxi ondoren. Ziurtatu hori dela 2. urratsean zehaztutako `<Menu>` elementua.

4. Mahaigaineko sarrera bat berariaz kanpoan uzteko, sartu `<Filename>` parekatze-araua `<Exclude>`(r)en azpielementu gisa.

Erabiltzaileek saioa hasten duten hurrengo aldian, menu-elementua ez da menuan bistaratuko. menustructure-deleteitem(e)k erakusten du hori nola egiten den `applications.menu` fitxategian. Erabilerraztasun-menutik kanpo berariaz utzi da `dasher.desktop`(r)en mahaigaineko sarrera.

##### Menuko elementuak ezabatzea

    <!-- ... -->

      <Menu>
        <Name>Accessibility</Name>
        <Directory>Accessibility.directory</Directory>
        <Include>
          <And>
            <Category>Accessibility</Category>
            <Not><Category>Settings</Category></Not>
          </And>
        </Include>
        <Exclude>
          <Filename>dasher.desktop</Filename>
        </Exclude>
      </Menu>

    <!-- ... -->

### Erabiltzaile-menuak editatzea eta menuak konbinatzea

GNOMEren mahaigaineko aplikazio hauek erabil daitezke erabiltzaileen menuak editatzeko:

- GNOMEren menu-editorea

Menu-editore soil bat erabilgarri dago erabiltzaileek menuak editatzeko. Informazio gehiago behar baduzu, ikus GNOMEren erabiltzailearen gidako Menuekin lan egitea. Bestela, eskuz sor eta edita daitezke erabiltzaile-menuen fitxategiak.

Erabiltzaile batentzat menu pertsonalizatua eskuz sortzeko, `$XDG_CONFIG_HOME/menus/applications.menu` behar da. `$XDG_CONFIG_HOME` ezarria ez badago, `~/.config` direktorioa erabiltzen da. Hori `applications.menu` fitxategia bilatzen den lehen kokalekua denez, gainerako menu-fitxategien gainetik lehenesten da.

Erabiltzaile-menuek menustructure-13(e)n azaldutako elementu guztiak eduki ditzakete. Onartutako elementuen zerrenda osoa hemen ikus daiteke: XDG menu-zehaztapena.

Erabiltzaile-menuen fitxategiak sistema-menuen fitxategien gainetik lehenesten direnez, sistema-menua erabat ordeztuko du, sistema-menua berariaz konbinatzen ez badu. Menuak konbinatzeari buruzko informazioa dago azpiatal hauetan.

#### Sistema-menua konbinatzea

Sistema-menu estandarrari menu-elementuak gehitu edo kendu nahi izaten dizkiote maiz erabiltzaileek. Horrelako aldaketa bakanak egiteko, komeni da `<MergeFile>` elementua erabiltzea, erabiltzailearen `applications.menu` fitxategiko `type="parent"` atributuarekin batera.

Menu bat eta erabiltzaile-menuaren fitxategiaren edukia konbinatzeko aukera ematen du `<MergeFile>` elementuak. `type="parent"` atributua zehazten bada, `<MergeFile>` elementuaren edukiari ezikusi egiten zaio eta `$XDG_CONFIG_DIRS/menus` direktorioko hurrengo `applications.menu` fitxategia erabiltzen da konbinatzeko.

##### Zehaztapen zaharrak

Zehaztapen zaharrek ez zuten `type` atributurik, eta konbinatzeko menu-fitxategiaren kokalekua soilik behar dute `<MergeFile>` elementuaren edukian. Ondorioz, litekeena da `<MergeFile>`(r)en edukian zehaztutako kokalekuak ikustea, nahiz eta `type="parent"` izan.

Honela egiten da konbinatzea:

- Konbinatutako

  Konbinatutako menu-fitxategiak `$XDG_CONFIG_DIRS/menus` direktorioko hurrengo `applications.menu`ri egiten dio erreferentzia.

  menu-fitxategiko erroko `<Menu>` elementuaren umeak ordeztu egiten dira oinarrizko menu-fitxategiko `<MergeFile>` elementuarekin.

- Izen bereko `<Menu>` elementu ume guztiak `<Menu>` elementu bakar batean bateratzen dira. Horretarako, izen bereko `<Menu>` elementu bakoitzeko elementu ume guztiak erantsi egiten zaizkio menu-elementuaren azken agerraldiari.

menustructure-systemmerge(e)k erakusten du erabiltzaile-menuaren fitxategi bat eta sistema-menuaren fitxategia konbinatzearen adibidea.

##### Sistema-menua konbinatzea

    <!DOCTYPE Menu PUBLIC "-//freedesktop//DTD Menu 1.0//EN"
     "http://www.freedesktop.org/standards/menu-spec/menu-1.0.dtd">

    <Menu>
      <Name>Applications</Name>
      <MergeFile type="parent">/etc/xdg/menus/applications.menu</MergeFile>
      <Menu>
        <Name>Accessibility</Name>
        <Exclude>
          <Filename>dasher.desktop</Filename>
        </Exclude>
      </Menu>
    </Menu>

#### Hautazko menuak konbinatzea

Ia sistema-menuak bezala konbinatzen dira hautazko menu-fitxategiak. Alde bakarra dago; konbinazio mota hori egiteko, `type` atributuan `path` ezarri behar da, edo kendu egin behar da `<MergeFile>` elementutik.

Konbinazioa berdin egiten da, baina `<MergeFile>` elementuan zehazten da menu-fitxategi konbinatuaren kokalekua.

## Gaiak instalatzea

Gaiak, GNOMEren mahaigainean erabilgarri dauden gai-ezarpenak, gai-ezarpenen aukerak nola ezarri, eta aukera pertsonalizatua nola sortu azaltzen da atal honetan.

### Gaiak: sarrera

GNOMEren mahaigainaren zati baten itxura zehazten duen ezarpen koordinatuen multzoa da gaia. GNOMEren mahaigainaren itxura aldatzeko gaiak aukera ditzakete erabiltzaileek.

Gai baten ezarpenek GNOMEren mahaigaineko hainbat zatiri eragiten diete:

Kontrolak

- Gai baten kontrol-ezarpenak leihoaren, panelen eta miniaplikazioen itxura zehazten du. Halaber, leiho, panel eta miniaplikazioetako interfaze-elementu GNOMErekin bateragarrien itxura (hala nola menuena, ikonoena eta botoiena) zehazten dute kontrol-ezarpenek. Erabilgarri dauden kontrolen ezarpen-aukera batzuk erabilerraztasunaren behar berezietarako diseinatuta daude. Gaia hobespen-tresnako Kontrolak fitxan kontrolen ezarpenen-aukerak hauta ditzakete erabiltzaileek.

Leiho-markoa

- Gai baten leiho-markoaren ezarpenak soilik leihoaren inguruko markoaren itxura zehazten du. Gaia hobespen-tresnako Leiho-ertza fitxan leiho-markoen ezarpenen-aukerak hauta ditzakete erabiltzaileek.

Icon

- Gai baten ikono-ezarpenak paneletako ikonoen eta mahaigaineko atzeko planoaren itxura zehazten du. Gaia hobespen-tresnako Ikonoak fitxan ikonoen ezarpenen-aukerak aukera ditzakete erabiltzaileek.

### Gaien indize-fitxategia

Gai guztiek indize-fitxategi bat dute eta fitxategi horrek gaiaren ezaugarriak zehazten ditu. Indize-fitxategiaren izena hau da: `/usr/share/themes/`theme-name`/index.theme`.

Gaien indize-fitxategi baten lagina da hau:

    [Desktop Entry]
    Type=X-GNOME-Metatheme
    Name=High Contrast Large
    Name[es]=Alto contraste grande
    Comment=Large black-on-white text and icons
    Comment[eu]=Testu eta ikono handiak, beltza zuriaren gainean
    Encoding=UTF-8

    [X-GNOME-Metatheme]
    GtkTheme=HighContrastLargePrint
    IconTheme=HighContrast
    MetacityTheme=Atlanta
    ApplicationFont=sans 18

Gaien indize-fitxategietako gakoak azaltzen dira taula honetan:

### Gaien indize-fitxategietako gakoak

Indize-fitxategiko gakoa | Azalpena
`Type` | Gai honek zenbait gai-aukeraren itxura definitzen duela zehazten du gako horrek; adibidez, kontrolak, leiho-markoak eta ikonoak.
`Name` | Gaiaren izena. Gaia hobespen-tresnan bistaratzen den gaiaren izena da.
`Comment` | Gaiaren azalpen laburra. Gaia hobespen-tresnako gaiaren izenaren azpian bistaratzen den testua da.
`GtkTheme` | Gaia hobespen-tresnako kontrol-ezarpenari dagokio. Leihoei, panelei eta miniaplikazioei kontrol-ezarpenen zein aukera aplikatu behar zaien zehazten du.
`IconTheme` | Gaia hobespen-tresnako ikono-ezarpenari dagokio. Panelei eta mahaigainaren atzeko planoari ikono-ezarpenen zein aukera aplikatu behar zaien zehazten du.
`MetacityTheme` | Gaia hobespen-tresnako leiho-markoen ezarpenari dagokio. Leiho-markoei zein ezarpen-aukera aplikatu behar zaien zehazten du.
`ApplicationFont` | Gaia hobespen-tresnako aplikazioen letra-tipoaren ezarpenari dagokio.

### Kontrol-aukera berria instalatzea

Gaia hobespen-tresnako kontrol-ezarpenen aukera berri bat gehi daiteke. Kontrol-aukerak `/usr/share/themes` direktorioan daude. Fitxategi-sistemako kontrol-aukeren ohiko egitura honelakoa da:

Aukera-fitxategia

- `/usr/share/themes/`aukera-izena`/gtk-2.0/gtkrc`

Irudi-fitxategiak

- `/usr/share/themes/`aukera-izena`/pixmaps/*.*`

Normalean, kontrol-ezarpenen aukera berria `.tar.gz` fitxategi gisa ematen da. Kontrol-aukera berri bat instalatzeko, deskonprimitu `.tar.gz` fitxategia, eta, ondoren, deskonprimitu `.tar` fitxategia `/usr/share/themes` direktorioan.

Erabiltzaileek kontrol-ezarpenentzako beren aukerak instala ditzakete. Erabiltzaile batek kontrol-ezarpenen aukera bat instalatzen badu, aukera hori `$HOME/.themes` direktorioan gordetzen da.

### Leiho-markoen aukera berria instalatzea

Gaia hobespen-tresnako leiho-markoen ezarpenen aukera berri bat gehi daiteke. Leiho-markoen aukerak `/usr/share/themes/`aukera-izena`/metacity-1` direktorioan daude. Fitxategi-sistemako leiho-markoen aukeren ohiko egitura honelakoa da:

Aukera-fitxategia

- `/usr/share/themes/`aukera-izena`/metacity-1/metacity-theme-1.xml`

Irudi-fitxategiak

- `/usr/share/themes/`aukera-izena`/metacity-1/*.*`

Normalean, leiho-markoen ezarpenen aukera berria `.tar.gz` fitxategi gisa ematen da. Leiho-markoen aukera berri bat instalatzeko, deskonprimitu `.tar.gz` fitxategia, eta, ondoren, deskonprimitu `.tar` fitxategia `/usr/share/themes` direktorioan.

Erabiltzaileek leiho-markoen ezarpenentzako beren aukerak instala ditzakete. Erabiltzaile batek leiho-markoen ezarpenen aukera bat instalatzen badu, aukera hori `$HOME/.themes` direktorioan gordetzen da.

### Ikono-aukera berria instalatzea

Gaia hobespen-tresnako ikono-ezarpenen aukera berri bat gehi daiteke. Ikono-aukerak `/usr/share/icons/`aukera-izena`/metacity-1` direktorioan daude. Fitxategi-sistemako ikono-aukeren ohiko egitura honelakoa da:

Aukera-fitxategia

- `/usr/share/icons/`aukera-izena``

Irudi-fitxategiak

- `/usr/share/icons/`aukera-izena`/icons/*.*`

Normalean, ikono-ezarpenen aukera berria `.tar.gz` fitxategi gisa ematen da. Ikono-aukera berri bat instalatzeko, deskonprimitu `.tar.gz` fitxategia, eta, ondoren, deskonprimitu `.tar`r fitxategia `/usr/share/icons` direktorioan.

Erabiltzaileek ikono-ezarpenentzako beren aukerak instala ditzakete. Erabiltzaile batek ikono-ezarpenen aukera bat instalatzen badu, aukera hori `$HOME/.icons/`aukera-izena`` direktorioan gordetzen da.

### Gaien ikonoak instalatzea

Ikusmen-arazoak dituzten erabiltzaileentzat diseinatutako zenbait gai ditu GNOMEren mahaigainak. Adibidez, gai batzuk ikusmen murriztua duten erabiltzaileentzat diseinatuak daude. Baliteke ikonoen zenbait bertsio behar izatea, ikonoak gai guztietan behar bezala bistaratu ahal izateko.

Horretarako, agian aplikazio batzuetarako ikono berri bat instalatu beharko duzu. Ikono berri bat instalatutakoan, ikonoaren hainbat bertsio sortu behar dituzu, ikonoa behar bezala bistaratu dadin gaietan. Ikono mota hauen zenbait bertsio sortu behar dituzu:

- GNOMEren mahaigaineko aplikazioetan erabiltzen diren ikonoak.

- Barne funtzionamenduan GTK+ aplikazioek edo GTK+ stock-ikonoek erabiltzen dituzten ikonoak.

Ikono berri bat instalatutakoan, ikonoaren hainbat bertsio sortu behar dituzu, ikonoa behar bezala bistaratu dadin gaietan. Ikonoak formatu desberdinetan sor ditzakezu, adibidez, Portable Network Graphic (PNG) formatuan. Mahaigaineko inguruneko ikonoek 48 bider 48 pixeleko tamaina edukitzea komeni da. Tamaina horretan, gai gehienek ikonoen eskala alda dezakete.

Ikono berri bat instalatzean, sortu ikonoaren bertsio hau (48 pixel x 48 pixel):

- Ikono erregularra

- Kontraste txikiko ikonoa

- Kontraste handiko ikonoa

- Kontraste handiko ikonoa alderantziz

Ahal bada, sortu goiko ikono guztien 16 x 16 pixeleko bertsioa, bistaratze handia behar ez duten gaientzat.

Instalatu ikonoak themes-3 edo themes-5 (e)ko gaiarentzat zehaztutako irudi-fitxategien kokalekuan. Adibidez, 'Kontraste handia Letra handia' gaiari ikonoak gehitzeko, gehitu ikonoak `/usr/share/themes/HighContrastLargePrint/pixmaps` direktorioari. Gehitu ikonoen erreferentziak gai-fitxategi nagusiei. Adibidez, 'Kontraste handia Letra handia' gaiari ikonoak gehitzeko, gehitu ikonoen erreferentziak `/usr/share/themes/HighContrastLargePrint/gtk-2.0/gtkrc` fitxategiari. Ikonoa eta GTK biltegiko ikono-identifikatzailea lotzeko, aldatu gaiaren `gtkrc` fitxategia.

Aplikazio-abiarazleen eta panelen ikonoak sortzeari buruzko informazio gehiago behar baduzu, ikus http://www.freedesktop.org/Standards/icon-theme-spec.

### Kontrol-aukera pertsonalizatuak sortzea

Kontrol-ezarpenen aukerak ez badira egokiak erabiltzaileen beharretarako, kontrol-aukera pertsonalizatuak sor daitezke. Kontrol-aukera pertsonalizatuak sortzeko, jarraitu urrats hauei:

1. Sortu direktorio-egitura bat `/usr/share/themes` direktorioko aukerarentzat. Erabili beste aukera batzuek erabiltzen duten direktorio-egitura bera. Adibidez, 'Letra txikia' izeneko aukera sortzeko, sortu direktorio hauek:

   - `/usr/share/themes/SmallPrint`

   - `/usr/share/themes/SmallPrint/gtk-2.0`

2. Bilatu zure beharretara hobekien egokitzen den `gtkrc` fitxategia. Kopiatu fitxategi hori aukera berriaren `gtk-2.0` direktorioan.

3. Ireki `gtkrc` fitxategia testu-editore batean, eta aldatu interfaze-elementuaren atributuak behar den moduan.

4. Aukera berriak irudiak baditu, instalatu irudi horiek aukera berriaren `pixmaps` direktorioan. Aukera berriak beste aukera baten irudiak erabiltzen baditu, ez duzu irudien kopiarik egin behar aukera berriarentzako. Nahikoa da `gtkrc` fitxategiko `pixmap_path` sarrerako irudi-erreferentziak zuzenak direla egiaztatzea.

Orain, kontrol-ezarpenen aukera berria hautatu ahal izango dute erabiltzaileek.

`gtkrc` fitxategiei buruzko informazio gehiago behar baduzu, ikus http://developer.gnome.org/doc/API/2.0/gtk/index.html.

## Letra-tipoak konfiguratzea

Kapitulu honetan GNOMEren mahaigaineko letra-tipoak nola konfiguratu azaltzen da.

### Letra-tipoak konfiguratzea: sarrera

Letra-tipoak konfiguratzeko eta pertsonalizatzeko `fontconfig` liburutegia erabiltzen du GNOMEren mahaigainak. liburutegiak mota guztietako letra-tipoak erabil ditzake, PostScripten 1. motakoak eta TrueType letra-tipoak barne.

GNOMEren mahaigaineko sisteman erabilgarri dauden letra-tipo guztien zerrenda ematen du `fontconfig` liburutegiak. Zerrenda hori konpilatzeko, `/etc/fonts/fonts.conf` fitxategian zerrendatutako direktorioak arakatzen ditu `fontconfig`ek. Sistema batean erabilgarri dauden letra-tipo guztiak ikusteko, joan sistemaren fitxategi-kudeatzaileko `fonts:///` kokalekura.

`fontconfig` liburutegiari buruzko informazio gehiago behar baduzu, ikus URL hau:

          http://freedesktop.org/software/fontconfig

### Letra-tipoak aldatzea

Letra-tipo osoak edo karaktere bakunak falta direnean, ordeztu egiten ditu `fontconfig` liburutegiak. Erabilgarri ez dagoen letra-tipo bat bistaratu behar duenean sistemak, beste bat, antzekoa, bistaratzen saiatzen da `fontconfig`. Adibidez, web-orri batek Verdana letra-tipoa bistaratzea eskatzen badu, eta letra-tipo hori sisteman instalatua ez badago, antzeko letra-tipo bat bistaratzen du `fontconfig`ek, hala nola Helvetica. Antzeko letra-tipoen zerrenda `/etc/fonts/fonts.conf` fitxategian zehazten da.

Hautatutako letra-tipoan erabilgarri ez dagoen karaktere bat bistaratu behar duenean sistemak, antzeko beste letra-tipo batean bistaratzen saiatzen da `fontconfig`. Adibidez, Bitstream Vera Sans aukera dezakezu testu-editorea aplikazioaren letra-tipo gisa. Bitstream Vera letra-tipoen familiak ez du karaktere zirilikorik. Karaktere zirilikoak dituen dokumentu bat irekitzen baduzu, karaktere zirilikoak dituen antzeko letra-tipoa erabiltzen du testu-editoreak karaktere horiek bistaratzeko.

`fontconfig` liburutegiak letra-tipoen aliasak ere definitzen ditu; adibidez, `serif`, `sans-serif`, eta `monospace`. Letra-tipo batentzat alias horietako bat hautatzean, `/etc/fonts/fonts.conf`en alias horrentzat definitutako lehen letra-tipoa erabiltzen du sistemak.

### Erabiltzaile guztientzat letra-tipoak gehitzea

Erabiltzaile guztientzat letra-tipo bat gehitzeko, jarraitu urrats hauei:

1. Kopiatu letra-tipoaren fitxategia `/etc/fonts/fonts.conf` fitxategiko direktorioren batean. `/usr/share/fonts/` direktorioan egoten dira letra-tipoak normalean.

2. `fontconfig` liburutegiak automatikoki eguneratzen du letra-tipoen zerrenda. Letra-tipoen zerrenda eguneratua ez badago, exekutatu komando hau:

       fc-cache direktorio-izena

### Erabiltzaile batentzat letra-tipoak gehitzea

Erabiltzaile batentzat letra-tipo bat gehitzeko, jarraitu urrats hauei:

1. Kopiatu letra-tipoaren fitxategia erabiltzailearen `$HOME/.fonts` direktorioan. Letra-tipoen fitxategia fitxategi-kudeatzaileko `fonts:///` kokalekura arrastatzen baduzu, letra-tipoa automatikoki kopiatzen da `$HOME/.fonts` direktorioan.

2. `fontconfig` liburutegiak automatikoki eguneratzen du letra-tipoen zerrenda. Letra-tipoen zerrenda eguneratua ez badago, exekutatu komando hau:

       fc-cache direktorio-izena

## MIME motak

Aplikazioek MIME motak nola detektatzen dituzten, MIME motak nola erregistratzen diren eta GNOMEren mahaigainari aplikazioak nola gehitzen zaizkion azaltzen da kapitulu honetan.

Administratzaileari MIME datu-basearen zatiak nola konfiguratu behar diren ulertaraztea eta MIME sistemaren ikuspegi orokorra ematea da kapitulu honen helburua. Beraz, beharrezkoa ez bada, ez dugu xehetasunik emango. Xehetasun gehiago behar baduzu, joan hona: XDGren mime partekatuei buruzko informazio-zehaztapena.

### MIME motak: sarrera

Fitxategi baten formatua identifikatzeko du Internet Postako Xede Anitzeko Hedapenak [MIME] motak. Besteak beste, Interneteko arakatzaileek eta posta elektronikoko aplikazioek MIME mota erabiltzen dute fitxategiei zein ekintza egin erabakitzeko. Adibidez, eranskin baten formatua detektatu eta fitxategia ikusteko programa egokia aukeratzeko erabil dezake MIME mota posta elektronikoko aplikazio batek; esate baterako, testu-dokumentu bat irekitzeko gedit erabiltzeko.

Beste adibide bat. Nautilus fitxategi-kudeatzaileak MIME mota jakin behar du, fitxategiekin ataza hauek egiteko:

- Fitxategi bat dagokion aplikazioan irekitzea.

- Fitxategi mota azaltzen duen katea bistaratzea.

- Fitxategia irudikatzeko dagokion ikonoa bistaratzea.

- Fitxategia ireki dezaketen beste aplikazio batzuen zerrenda bistaratzea.

Mezu elektronikoen gorputza identifikatzeko estandar gisa proposatu zituzten MIME motak, hasieran. Gaur egun, hainbat sistemak erabiltzen dituzte MIME motak fitxategi-sistemako hautazko fitxategien formatua identifikatzeko. Honela osatzen dira MIME motak: goi-mailako euskarri mota dute, eta, ondoren, barra `/` batez bereizia, azpimotaren identifikatzailea. MIME motaren adibidea: `image/jpeg`. Adibideko euskarri mota `image` da, eta azpimotaren identifikatzailea, berriz, `jpeg`. Fitxategiaren edukiaren sailkapen orokor bat da goi-mailako euskarri mota; azpimotaren identifikatzaileak, berriz, fitxategiaren formatua berariaz identifikatzen du.

Zortzi euskarri mota onartzen ditu, gaur egun, IANAk [Internet Assigned Naming Authority]. Hauek dira zortzi euskarri mota horiek

- aplikazioa
- audioa
- irudia
- mezua
- modeloa
- zati anitza
- testua
- bideoa

. Euskarri mota bakoitzak hainbat azpimota ditu; ikus IANA webguneko MIME euskarri motak.

MIME motak honen arabera inplementatu dira GNOMEn: XDGren mime partekatuei buruzko informazio-zehaztapena. Zehaztapen horrek abantaila hauek ditu:

- MIMErekin zerikusia duten fitxategien kokaleku estandarrak.

- Aplikazioek MIME mota berriei buruzko informazioa erregistratzeko era estandarra.

- Fitxategi baten MIME mota eskuratzeko era estandarra.

- MIME motari buruzko informazioa eskuratzeko era estandarra.

MIME datu-basea osatzen duten fitxategiak eta direktorioak, XML iturburu-fitxategiei buruzko xehetasunak, MIME motak nola sortu edo aldatu, MIME mota jakin batzuk maneiatzeko aplikazioak nola erregistratu, eta, azkenik, GNOMEren mahaigainari aplikazio bat nola gehitu azaltzen da kapituluaren gainerako zatian.

### MIME datu-basea

MIME datu-basea fitxategi multzo bat da, eta hauek osatzen dute:

- MIME mota ezagunen multzoa

- Fitxategi baten MIME mota zehazteko era

- MIME motei buruzko meta-informazioa; adibidez, mota horretako fitxategiak bistaratzean erabili beharreko azalpena (gizakiek irakurtzeko modukoa).

#### Kokalekua

MIME sistema ulertzeko administratzaileek eman beharreko urrats garrantzitsuena, fitxategi horiek non gordetzen diren ikastea da. XDGren mime konpartituei buruzko informazio-zehaztapena X Desktop Group-ek landu zuenez, hau ere erabiltzen du: XDGren oinarri-direktorioen zehaztapena. Zehaztapen hori ondo ezagutzea komeni da, sistema-administratzaileen beste lan batzuetarako ere garrantzitsua baita, esate baterako, menuak editatzeko. MIMEren zehaztapenekin zerikusia duten direktorio batzuen laburpena egiten da hemen.

MIMEren datu-basea `$XDG_DATA_HOME/mime` eta `$XDG_DATA_DIRS/mime` direktorioetako fitxategi multzoarekin osatzen da. ingurune-aldagai horiek ezarri gabe badaude, `~/.local/share` eta `/usr/local/share:/usr/share` dira balio lehenetsiak, hurrenez hurren. `$XDG_DATA_DIRS`en balio lehenetsian ikus daitekeenez, puntu eta komaz bereizitako direktorio-zerrenda bat dela ingurune-aldagai bakoitza. Gatazka eragiten duten definizioak topatzean, `$XDG_DATA_HOME/mime`ko erabiltzaileen datu-baseak lehentasuna du `$XDG_DATA_DIRS/mime` sistemaren datu-basearekiko. XDGren mime partekatuen zehaztapena(r)ekin bat etorriz, `<MIME>` deituko diogu direktorio multzo horri hemendik aurrera.

Adibidez, ingurune-aldagaien bide-izen lehenetsiak kontuan hartuta, Load `<MIME>/text/plain.xml`(e)k esan nahi du fitxategi hauek kargatzeko:

- `~/.local/share/mime/text/plain.xml`

- `/usr/local/share/mime/text/plain.xml`

- `/usr/share/mime/text/plain.xml`

#### Edukia

MIME datu-basearen barruko direktorio eta fitxategien zerrenda eta horien azalpen laburrak daude zerrenda honetan:

`<MIME>/packages/`

- Direktorio honetan nahi adina XML fitxategi dago, eta fitxategi horietako bakoitzak MIME mota sorta bat deskribatzen du. `freedesktop.org.xml` fitxategia `/usr/share/mime/packages` direktorioan instalatzen da lehenespenez. Maiz erabiltzen diren MIME mota lehenetsi ezagunak dauzka.

  MIME mota berriei buruzko informazioa duten aplikazioek XML berri bakar bat instalatzen dute hemen. `$XDG_DATA_HOME:$XDG_DATA_DIRS`eko direktorioetako bateko `/mime/package` azpidirektorioan sortuko du fitxategia, aplikazioa instalatua dagoen aurrizkiaren arabera. Adibidez, aplikazioa `/usr/bin`en instalatua badago, `/usr/share/mime/packages` direktorioan instalatu beharko luke XML iturburu-fitxategi berria. `packages` direktorioko XML fitxategiei buruzko informazio gehiago nahi baduzu, ikus mimetypes-source-xml.

`<MIME>/`EUSKARRIA`/`AZPIMOTA`.xml`

- update-mime-database aplikazioak automatikoki sortzen ditu direktorio eta fitxategi horiek, `<MIME>/packages/` azpidirektorioko XML iturburu-fitxategien sortan oinarrituta. Adibidez, `/usr/share/mime/packages/freedesktop.org.xml` fitxategiko `mime-type` elementu bakoitzarentzat MIME motaren euskarri motak dituen direktorio bat sortzen da `/usr/share/mime/`n. MIME mota horren azpimotaren identifikatzailea daukan XML fitxategi bat ere sortzen da direktorio horretan. Sortutako XML fitxategiak iruzkinak (eta horien itzulpena), azpiklaseen izenak eta aliasak dauzka, besteak beste.

  ##### Adibidea: `/usr/share/mime/text/plain.xml` fitxategia

      <?xml version='1.0' encoding='utf-8'?>
      <mime-type xmlns="http://www.freedesktop.org/standards/shared-mime-info" type="text/plain">
      <!--Created automatically by update-mime-database. DO NOT EDIT!-->
        <comment>plain text document</comment>
        <!-- possibly more translations -->
        <comment xml:lang="es">documento de texto sencillo</comment>
        <comment xml:lang="eu">testu soileko dokumentua</comment>
        <comment xml:lang="fi">perustekstiasiakirja</comment>
        <comment xml:lang="fr">document plein texte</comment>
        <!-- possibly more translations -->
      </mime-type>

  Fitxategi hori update-mime-database aplikazioak sortzen du, `freedesktop.org.xml` XML iturburu-fitxategi lehenetsia erabiliz.

`<MIME>/globs`

- MIME mota eta korrespondentzia-eredua dauzka lerro batean, bi puntuz bereizita. Korrespondentzia-ereduarekin bat datozen fitxategiei bi puntuen aurretik adierazitako MIME mota esleitzen zaie. Arau bereziak daude korrespondentzia-ereduak fitxategi izenak nola parekatzen dituen azaltzeko; informazio gehiago behar izanez gero, ikus XDGren mime partekatuen zehaztapena.

  Fitxategi hori ere update-mime-database aplikazioak sortzen du, `freedesktop.org.xml` XML iturburu-fitxategi lehenetsia erabiliz.

`<MIME>/magic`

- Fitxategiaren edukia usnatuz MIME motak nola esleitzen diren azaltzen duen informazioa daukan fitxategi bitarra. Arau bat edo arau sorta bat izaten da normalean. Esate baterako, begiratu fitxategiaren 0 byte-desplazamenduan `%PDF-` katea dagoen; aurkituz gero, esleitu `application/pdf` MIME mota.

  Fitxategi hori ere update-mime-database aplikazioak sortzen du.

`<MIME>/XMLnamespaces`

- XML izenlekuen eta MIME moten arteko mapaketa dauka. Lerro bakoitzean hiru eremu daude: izenlekua, izen lokala (localName) eta MIME mota. Zuriune batek bereizten ditu eremuak. Izen lokala hutsik badago, bi zuriune egongo dira izenlekuaren eta MIME motaren artean.

  Fitxategi hori ere update-mime-database aplikazioak sortzen du.

`<MIME>/aliases`

- MIME mota bakoitzaren aliasen zerrenda dauka. Alias bat MIME mota bat besterik ez da, baina batzuetan beste izen batekin ezagutzen dena. Fitxategi honetako lerro bakoitzak bi eremu ditu: lehen eremuan aliasen izenak daude, eta bigarrenean MIME motak. Zuriune batek bereizten ditu eremuak.

  Fitxategi hori ere update-mime-database aplikazioak sortzen du.

`<MIME>/subclasses`

- MIME moten azpiklaseen eta azpiklase horien MIME mota gurasoen zerrenda dauka. XDGren mime partekatuen zehaztapenaren arabera: fitxategi honen formatua `aliasak` fitxategiaren formatuaren parekoa da. Lerro bakoitzak bi eremu ditu; lehen eremua MIME motaren azpiklasea da, eta bigarrena MIME mota gurasoa. Zuriune batek bereizten ditu eremuak.

  Fitxategi hori ere update-mime-database aplikazioak sortzen du.

#### MIME datu-basea freskatzea

Garrantzitsua da administratzaileek MIME datu-basea nola freskatzen den ulertzea, sistemari MIME mota berriak gehitu nahi badizkiote edo MIME mota bati buruzko informazioa aldatu nahi badute. Horretarako da update-mime-database aplikazioa.

Adibidez, aplikazio batek MIME mota bati buruzko informazioa instalatzen badu `/usr/share/mime/packages/diff.xml`en, `/usr/share/mime` parametroarekin deitu behar da update-mime-database.

    # update-mime-database /usr/share/mime
    ***
    * /usr/share/mime-ko MIME datu-basea eguneratzen...
    ***

MIME datu-basea freskatzeko `<MIME>/packages` direktorioko XML iturburu-fitxategi guztiak eskaneatzen dira.

### XML iturburu-fitxategiak

update-mime-database aplikazioak datu-basean instalatu dituen MIME motei buruzko informazio osoa ematen dute `<MIME>/packages` direktorioko XML fitxategi horiek. Arau gutxi dago XML fitxategiari berari buruz.

- Izenlekua adierazi behar du honela: `http://www.freedesktop.org/standards/shared-mime-info`

- Erroko elementuak `mime-info` izan behar du

- `mime-info` elementuaren ume gisa zehaztu daitezke `mime-type` elementuak (bat ere ez, bat edo gehiago). Definitzen ari den MIME mota zehazteko erabiltzen da `type` atributua.

`freedesktop.org.xml` fitxategia `packages` direktorioan instalatzen da lehenespenez, `<MIME>` bide-izenetako batean (normalean, `/usr/share/mime/packages`en).

`mime-type` elementuaren ume izan daitekeen elementu bakoitzaren azalpen laburra ematen da hemen: mimetypes-mimeinfo-elements.

### Child elements of `<mime-type>`

Elementua (eta atributuak) | Azalpena
`<glob pattern="`*.xyz`">` | Fitxategi-izenen korrespondentzia-eredua ezartzen du elementu honek. Fitxategi-izena bat badator, `mime-type` elementu gurasoaren MIME mota esleitzen dio. `pattern` atributua derrigorrezkoa da.
`<magic priority="`50`">` | Elementu honek `match` elementu umeen zerrenda bat du `priority` atributua aukerakoa da, eta 0ren eta 100en arteko lehentasuna zehazten du (100 da lehentasunik handiena. `match` elementu ume bakoitzak derrigorrezko hiru atributu ditu: `type` `offset` `balioa` , eta hautazko atributu bat, laugarrena, `mask`. Atibutu horiei buruzko informazio gehiago jasotzeko, ikus XDGren mime partekatuei buruzko informazio-zehaztapena.
`<alias type="`euskarria`/`azpimota`">` | Elementu honek `mime-type` elementu gurasoaren aliasa definitzen du. Alias bat MIME mota bat besterik ez da, baina batzuetan beste izen batekin ezagutzen dena. Adibidez, `application/pdf` MIME motaren aliasa `application/x-pdf` da.
`<sub-class-of type="`euskarria`/`azpimota`">` | `type` atributuan zehaztutako MIME motaren azpiklase gisa definitzen du elementu honek `mime-type` elementu gurasoa. Adibidez, `text/xml`, `text/plain` eta `application/octet-stream` MIME moten azpiklasea da `image/svg`.
`<comment xml:lang="`locale`">` | Elementu honetan MIME motaren deskribapena egiten da, gizakiek irakurtzeko moduan. Elementu hau ager daiteke (behin edo gehiagotan), edo ez; baina agerraldi bakoitzak `xml:lang` atributuaren balio bakar bat eduki behar du.
`<root-XML namespaceURI="`izenlekua`" localName="">` | Fitxategi bat XML fitxategi gisa identifikatzen bada, elementu honek fitxategi hori zehatzago sailkatzen du `namespaceURI` eta `localName` atributuen bidez (biak derrigorrezkoak). `namespaceURI` atributua dokumentuaren izenlekua da, eta `localName` atributua, berriz, dokumentuaren erroko elementuaren izena. `localName` baldin badago, baina bere balioa hutsik badago, erroko elementuaren izena edozein izan daiteke, baina izenlekuak bat etorri behar du.

Fitxategi horiek ulertzeko erarik onena adibide bat ikustea da. mimetypes-source-xml-examplek `diff.xml` izeneko XML iturburu-fitxategiaren edukia bistaratzen du, XDGren mime partekatuen zahaztapenaren arabera. `text/x-diff` MIME mota definitzen du adibide honek. MIME elementuaren izena gizakiek irakurtzeko moduan eta hainbat hizkuntzatan ematen duten `comment` elementu bat baino gehiago daude. Parekatzeko bi arauak ditu MIME mota honek: korrespondentzia-ereduen bidezkoa eta edukia usnatuz egiten dena (arau `magiko` gisa ezagutzen direnak, hain zuzen). `.diff` edo `.patch` luzapenak dituzten fitxategiei MIME mota hau esleitzen zaie. Horrez gain, edukiaren hasieran `value` atributuetan edo `match` elementuan zehaztutako kateak dituzten fitxategi guztiei `text/x-diff` MIME mota esleitzen zaie.

Korrespondentzia-ereduak eta arau magikoak zein ordenatan aplikatzen diren azaltzea dokumentu honen esparrutik kanpo dago. Horri buruzko xehetasunak ezagutzeko, ikus XDGren mime partekatuei buruzko informazio-zehaztapena.

#### XML iturburu-fitxategi baten adibidea: `diff.xml`

    <?xml version='1.0'?>
    <mime-info xmlns='http://www.freedesktop.org/standards/shared-mime-info'>
      <mime-type type="text/x-diff">
        <comment>Differences between files</comment>
        <comment xml:lang="af">verskille tussen lêers</comment>
        <!-- more translated comment elements -->
        <magic priority="50">
          <match type="string" offset="0" value="diff\t"/>
          <match type="string" offset="0" value="***\t"/>
          <match type="string" offset="0" value="Common subdirectories: "/>
        </magic>
        <glob pattern="*.diff"/>
        <glob pattern="*.patch"/>
      </mime-type>
    </mime-info>

### MIME motak aldatzea

Ez da komeni `<MIME>/packages` direktorioan aplikazioek instalatutako XML iturburu-fitxategiak zuzenean aldatzea. Hori egin beharrean, aldatu `Overrides.xml` fitxategia. `Packages` direktorio bereko gainerako XML iturburu-fitxategien gainetik lehenesten da fitxategi hori. Aplikazio-egilea bazara ez jaramonik egin arau honi. XML iturburu-fitxategi berri bat sortu eta dagokion `<MIME>/packages` direktorioan jarri behar duzu (`Makefile` programak egingo du hori, noski).

Sistemako erabiltzaile guztientzat edo erabiltzaile jakin batentzat alda dezakezu MIME datu-basea, aldatutako fitxategiaren kokalekuaren arabera. Datu-basea erabiltzaile guztientzat aldatzeko, egin aldaketak `$XDG_DATA_DIRS/mime/packages` direktorioko `Overrides.xml` fitxategian. Datu-basea erabiltzaile bakar batentzat aldatzeko, egin aldaketak `$XDG_DATA_HOME/mime/packages` direktorioko `Overrides.xml` fitxategian.

Aldaketak egin ondoren, update-mime-database aplikazioa exekutatu behar da beti, MIME datu-basearen kokalekua lehen parametroa duela.

#### MIME motak gehitzea edo aldatzea

MIME mota bat edo gehiago erabiltzaile guztientzat gehitzeko:

1. Sortu edo editatu lehendik dagoen `Overrides.xml` XML iturburu-fitxategi bat, MIME moten definizioak dauzkana. Informazio gehiago behar baduzu, ikus mimetypes-source-xml.

2. Jarri `Overrides.xml` fitxategia `/usr/share/mime/packages` direktorioan.

3. Eguneratu MIME datu-basea, sistemaren kontua erabiliz update-mime-database exekutatuta.

       update-mime-database /usr/share/mime

Erabiltzaile bakar batentzat MIME mota bat edo gehiago gehitzeko urrats berak eman behar dira, baina `Overrides.xml` fitxategia `~/.local/share/mime/packages` direktorioan jarrita. Horrez gain, exekutatu update-mime-database, `~/.local/share/mime/packages` lehen parametro gisa duela.

#### Aldaketak egiaztatzea

MIME datu-basean aldaketak egin eta haren edukia freskatu ondoren, aldaketak gauzatu diren egiazta daiteke gnomevfs-info aplikazioa erabiliz. Aplikazio horrek MIME mota eta fitxategiari buruzko informazio interesgarria bistaratzen du.

SVG fitxategiekin gnomevfs-info exekutatuta behean erakusten den emaitza ematen du. MIME mota honen aplikazio lehenetsia `eog.desktop` da. Aplikazio lehenetsiei buruzko informazioa hemen dago: mimetypes-registering.

    $ gnomevfs-info mime-diagram.svg
    Name              : mime-diagram.svg
    Type              : Regular
    MIME type         : image/svg+xml
    Default app       : eog.desktop
    Size              : 14869
    Blocks            : 32
    I/O block size    : 4096
    Local             : YES
    SUID              : NO
    SGID              : NO
    Sticky            : NO
    Permissions       : 600644
    Link count        : 1
    UID               : 1000
    GID               : 100
    Access time       : Wed Feb 22 18:24:47 2006
    Modification time : Wed Feb 22 18:24:42 2006
    Change time       : Wed Feb 22 18:24:42 2006
    Device #          : 775
    Inode #           : 297252
    Readable          : YES
    Writable          : YES
    Executable        : NO
    $

MIME mota berri bat sortzeko eta gnomevfs-info erabiliz aldaketak egiaztatzeko jarraitu beharreko urratsak azaltzen dira hemen: mimetypes-newtype-example.

#### `application/x-newtype` Adibidea

MIME mota bat sortzea (edo gainidaztea) eta aldaketak egiaztatzea:

1. Sortu `testing.xyz` izeneko fitxategi berri, huts bat etxeko direktorioan.

2. Erabili gnomevfs-info fitxategiaren MIME mota zein den jakiteko. Fitxategi honen MIME mota `text/plain` dela adierazi beharko luke, ez baitago fitxategiarekin

   Fitxategiak korrespondentzia-ereduekin edo arau magikoekin bat ez datozenean, `text/plain` MIME mota esleitzen zaie testua badaukate, eta `application/octet-stream` esleitzen zaie datu bitarrak badituzte. Fitxategia hutsik badago, `text/plain` da lehenetsia.

   bat datorren korrespondentzia-eredurik edo arau magikorik.

3. Sortu (edo aldatu) `Overrides.xml` fitxategia, mimetypes-addmodify(e)n azaldutakoaren arabera, mimetypes-overrides-xml(e)ko edukiekin.

4. Freskatu datu-basea update-mime-database erabiliz.

5. Erabili gnomevfs-info aldaketa gauzatu dela egiaztatzeko. `testing.xyz` fitxategiaren MIME mota `application/x-newtype` dela ikusi beharko zenuke.

       $ gnomevfs-info testing.xyz | grep MIME
       MIME type         : application/x-newtype
       $

##### `Overrides.xml` fitxategia

    <?xml version='1.0' encoding='utf-8'?>
    <mime-info xmlns="http://www.freedesktop.org/standards/shared-mime-info">
      <mime-type type="application/x-newtype"><comment>new mime type</comment><glob pattern="*.xyz"/></mime-type>
    </mime-info>

### MIME moten aplikazioak erregistratzea

MIME motak maneiatzeko aplikazioak erregistratzea nahiko erraza da. Aplikazioak erregistratzeko aplikazioaren `.desktop` sarrera fitxategiko `MimeType` gakoa sortu behar da, eta MIME mota bakoitza puntu eta komaz bereizita zerrendatu. `Type` gakoak `Application` balioa duen `.desktop` fitxategietan soilik erabili beharko litzateke `MimeType` gakoa. `.desktop` fitxategiei buruzko informazio gehiago behar baduzu, ikus menustructure-desktopentry.

`.desktop` sarrera-fitxategi bat sortu edo aldatu ondoren, aplikazioaren datu-basea eguneratu behar da update-desktop-database aplikazioaren bidez (update-mime-databaseren oso antzekoa da, baina ez du parametrorik). `$XDG_DATA_HOME:$XDG_DATA_DIRS`eko direktorio bakoitzeko `mimeinfo.cache` fitxategi bat sortuko du `applications` azpidirektorioan. Cache fitxategia beharrezkoa da `MimeType` gakoa dela eta `.desktop` fitxategiak eskaneatu behar ez izateko, horrek diskoaren alferrikako S/I eragiten baitu.

MIME mota jakinekin erabili beharreko aplikazio lehenetsiak `defaults.list` izeneko fitxategian adierazi behar dira. `$XDG_DATA_HOME`ko eta `$XDG_DATA_DIRS`eko direktorio bakoitzaren `applications` azpidirektorioan kokatzen da fitxategi hori. Hau da fitxategi horren formatua: MIME mota, `=` ikurra, eta Desktop fitxategiaren IDa (alegia, mahaigaineko sarrera-fitxategiaren izena). Erabiltzailearen `~/.local/share/applications` direktorioko `defaults.list` fitxategiaren adibide laburra da mimetypes-registering-example.

#### Erabiltzaile baten `defaults.list` fitxategia

    [Default Applications]
    application/pdf=evince.desktop
    text/html=epiphany.desktop
    text/plain=gedit.desktop
    image/jpeg=eog.desktop
    image/png=eog.desktop
    text/xml=gedit.desktop

#### XDG mahaigaineko sarreren zehaztapena

Aplikazioen MIME motak nola erregistratu XDG mahaigaineko sarreren zehaztapenari dagokio, eta ez XDGren mime partekatuei buruzko informazio-zehaztapenari.

### Aplikazio bat GNOME mahaigainari gehitzea

GNOME mahaigainari aplikazio bat gehitzeko, jarraitu urrats hauei:

1. Gehitu menu-elementu bat aplikazioarentzat. Menu bati elementu bat nola gehitzen zaion jakiteko, ikus menustructure-2.

2. Gehitu aplikazioaren ikonoa honi: `/usr/share/icons/`gaiaren izena`/`ikono-tamaina`/apps`. Ikonoei eta gaiei buruzko informazio gehiago behar baduzu, ikus themes-11.

3. Aplikazioak MIME mota berri bat erabiltzen badu, gehitu XML iturburu-fitxategia MIME datu-baseari. Informazio gehiago behar baduzu, ikus mimetypes-modifying.

4. Aplikazioak MIME mota berri bat erabiltzen badu, gehitu MIME motaren ikonoa honi: `/usr/share/icons/`gaiaren izena`/`ikono-tamaina`/mimetypes`. Ikonoei eta gaiei buruzko informazio gehiago behar baduzu, ikus themes-0.

5. Aplikazio bat MIME mota batekin lotzeko, sartu `MimeType` gako bat `.desktop` fitxategian. Informazio gehiago behar baduzu, ikus mimetypes-registering.

## Pantaila-babesleak ezartzea

Pantaila-babesleen hobespenak nola ezartzen diren azaltzen da atal honetan. Pantaila-babesleek erabilgarri dituzten bistaratze-aukerak nola aldatu ere azaltzen da.

### Pantaila-babesleak: sarrera

Pantaila erabiltzen ez denean pantailako irudia ordezten duen aplikazio bat da pantaila-babesle bat. Pantaila babesteko GNOME mahaigainaren aplikazioa gnomeren pantaila-babeslea da. Datozen ataletan gnomeren pantaila-babeslea aplikazioaren hobespenak nola ezarri eta pantaila-babeslearentzat erabilgarri dauden gaiak nola aldatu azaltzen da.

### Pantaila-babeslearen hobespenak ezartzea

Pantaila-babeslearen hobespen eta ezarpen guztiak hemen gordetzen dira: GConf.

Pantaila-babeslearen hobespenak aldatzeko, Screensaver hobespen-tresna erabil dezakete erabiltzaileek. Pantaila-babesleari buruzko informazio gehiago nahi baduzu, ikus GNOME mahaigainaren erabiltzailearen gida.

Pantaila-babeslearen hobespenak elkarrizketa-koadroa irekitzeko, komando hau exekuta dezakete erabiltzaileek: `/usr/bin/gnome-screensaver-preferences`.

Erabiltzaile guztientzat pantaila-babeslearen ezarpen lehenetsiak eta arauak ezartzeko, aldatu pantaila-babeslearen ezarpenak GConf konfigurazio-iturburu lehenetsian.

Erabiltzaile guztientzat pantaila-babeslearen derrigorrezko ezarpenak eta arauak ezartzeko, aldatu pantaila-babeslearen ezarpenak GConf nahitaezko konfigurazio-iturburuan.

### Pantaila-babeslearen gaiak aldatzea

Pantaila-babeslearen aplikazioan, pantaila-babeslearen gai bat edo gehiago aukera ditzakete erabiltzaileek. Pantaila-babeslearen gaia aplikazio bat da, eta pantaila erabiltzen ez denean irudi bat bistaratzen du. Pantaila-babeslearen gai erabilgarrien zerrenda Screensaver aplikazioaren hobespen-tresnan dago.

Pantaila-babeslearen gai berri bat gehitzeko, kopiatu pantaila-babeslearen gaiaren motorraren fitxategi exekutagarria zure BIDE-IZENean edo pantaila-babeslearen gaiaren motorraren exekutagarriaren direktorioan. Sistemako pantaila-babeslearen gaiaren motorraren exekutagarriaren direktorioa zein den jakiteko, komando hau erabil daiteke:

    pkg-config --variable=privlibexecdir gnome-screensaver

. Ondoren, gehitu gaiaren `.desktop` fitxategia pantaila-babeslearen gaien direktorioari. Sistemako pantaila-babeslearen gaien direktorioa zein den jakiteko, komando hau erabil daiteke:

    pkg-config --variable=themesdir gnome-screensaver

. Pantaila-babeslea pantaila osoan (eta ez leiho batean) ikusi ahal izateko beharrezko argumentu guztiak sartu `.desktop` fitxategiaren Exec eremuan. Adibidez, `-root` aukera sartzea behar dute pantaila-babeslearen gaiaren motor zahar batzuek, pantaila-babeslea pantaila osoko moduan bistaratzeko.

XDG menu-zehaztapenaren arabera inplementatzen ditu gaiak Screensaver aplikazioaren azpiegiturak. Zehaztapen hori onartzean, aukera hauek ematen ditu GNOMEk:

- Gaiak erraz pertsonaliza daitezke. Fitxategi kopuru txiki bat edita daiteke gai erabilgarriak pertsonalizatzeko. Ez dago aplikazioak aldatu edo fitxategiak mugitu beharrik.

- Gaiak erraz instala daitezke. Gaiak instalatzerakoan ez dago sistemari buruzko informaziorik eman beharrik.

- Erabiltzaileek ez aldatzeko moduan konfigura daitezke menuak.

Informazio gehiago behar baduzu, ikus menustructure-0.

## Saio-kudeaketa

Saio-kudeaketa zer den eta saioaren lehenespenak nola ezartzen diren azaltzen da atal honetan. Saioei eta saio-hasierako script-ei buruzko informazioa ere ematen da.

### Saioak: sarrera

Erabiltzaileak GNOME mahaigainean saioa hasi eta saio amaitzen duen bitartean gertatzen da saioa. Saioa hasteko kudeatzaileak erabiltzailea autentifikatu ondoren abiarazten da saio-kudeatzailea. Saio-kudeatzaileak saioa kudeatzeko aukera ematen dio erabiltzaileari. Adibidez, erabiltzaileak saio baten egoera gorde dezake, saioa hasten duen hurrengo aldian saio horretara itzultzeko.

Saio batean gutxienez aplikazio hauek exekutatzen dira:

- Saio kudeatzailea, `gnome-session`.

- GConf X ezarpenen daemon-a, `gnome-settings-daemon`.

- gnome-panel aplikazioa, GNOME mahaigaineko panelak exekutatzen dituena.

- Metacity leiho-kudeatzailea.

### Saioen lehenespenak ezartzea

Saio lehenetsiei buruzko informazioa duten fitxategiak zerrendatzen dira taula honetan:

Fitxategia | Azalpena
`/usr/share/gnome/default.session` | Saio-fitxategi lehenetsia. Saioaren xehetasun lehenetsiak fitxategi horretan biltegiratzen dira.
`$HOME/.gnome2/session` | Erabiltzailearen saio-fitxategia. Erabiltzaile batek saioa aldatzen duenean, xehetasunak fitxategi horretan gordetzen dira.

Saio lehenetsiaren xehetasunak erabiltzaile guztientzat ezartzeko, aldatu saio lehenetsiaren fitxategia.

Saio lehenetsiaren ezarpenak erabiltzaile batentzat leheneratzeko, ezabatu erabiltzailearen etxeko direktorioko saio-fitxategia. Erabiltzailearen saio-fitxategirik ez badago, `/usr/share/gnome/default.session`eko ezarpen lehenetsiak erabiltzen dira.

Uneko saioa saio lehenetsi gisa gordetzeko, erabiltzaileek `gnome-session-save` komandoa exekuta dezakete.

## Laguntza-sistema

Kapitulu honetan GNOME mahaigainaren laguntza-sistema azaltzen da.

### Laguntza-sistema: sarrera

GNOME mahaigainak Yelp laguntza-arakatzailean bistaratzen du laguntza. Informazio gehiago behar baduzu, ikus GNOME mahaigainaren erabiltzailearen gidako Yelp laguntza-arakatzailea.

Laguntzaren iturburu-dokumentuak XML fitxategiak dira. XML fitxategiak honen arabera idazten dira: DocBook XML 2.1.4. bertsioko DTD (dokumentu motaren definizioa). DocBook XML fitxategiak HTML bihurtzen dira gnome-doc-utilsen bidez instalatutako estilo-orriak erabiliz, eta HTMLa bistaratzen da arakatzailean. DocBook XMLri buruzko informazio gehiago behar baduzu, ikus URL hau:

          http://www.oasis-open.org/docbook/xml

Open Source Metadata Framework (OMF) fitxategiak eta katalogatze-sistema bat erabiltzen ditu laguntza-sistemak. Hurrengo atalean OMF fitxategiak eta katalogatze-sistema azaltzen dira.

### OMF fitxategiak

Eskuliburu bakoitzaren XML fitxategiak lotutako OMF fitxategi bat du. Laguntza-arakatzaileak erabiltzen duen informazioa, eskuliburuari buruzkoa, dauka OMF fitxategiak. OMF fitxategien luzapena `.omf` da.

Aplikazio bat instalatzean, OMF fitxategi bat instalatzen du instalazio-prozesuak OMF fitxategien direktorioan. Laguntza-dokumentu batek OMF fitxategien direktorioko OMF fitxategi bat lotua badu, laguntza-arakatzailean bistaratzen da laguntza-dokumentu hori.

OMF fitxategiek laguntza-dokumentuei buruzko informazioa dute, esaterako:

- Laguntza-dokumentuarentzako XML fitxategiaren kokalekua

- Laguntza-dokumentuaren izenburua

- Gai-kategoria; laguntza-dokumentuak kategoria horren barruan daude

OMF fitxategiak nola sortzen diren jakiteko, ikus Scrollkeeper OMF fitxategiak idaztea.

### ScrollKeeper katalogatze-sistema

ScrollKeeper dokumentazioak katalogatzeko sistema bat da. Laguntza-arakatzaileentzako OMF fitxategietako informazioa kudeatzea da horren funtzio nagusia. Aplikazio bat instalatzean, direktorio honetara kopiatzen da OMF fitxategia: ``$prefix`/share/omf/`<aplikazio-izena>``.

``$prefix`/etc/scrollkeeper.conf` fitxategian adierazitako direktorioetako OMF fitxategi sortaren edukien aurkibidea eraikitzen du ScrollKeeperek. Fitxategi honek lerro bakarra izaten du, normalean, `OMF_DIR` ezartzeko: komaz bereizitako direktorio-zerrenda bat, errekurtsiboki arakatzen dena.

    OMF_DIR=/usr/share/omf:/usr/local/share/omf:/opt/gnome2/share/omf:/opt/kde/omf

Laguntza-dokumentuei aplikatzen zaizkien gai-kategorien hierarkia dauka ScrollKeeper aplikazioak. OMF fitxategiko dokumentuaren gai-kategoriak zehazten du dokumentua non kokatzen den laguntza-arakatzaileak bistaratzen duen edukien aurkibidean.

Gai-kategorien hierarkia fitxategi honetan definitzen da: ``$prefix`/scrollkeeper/Templates/`<hizk>`/scrollkeeper_cl.xml`. Dokumentu baten gai-kategoriak fitxategi horretan zehaztutako kategoria batekin bat etorri behar du.

Scrollkeeper sistemari buruzko informazio gehiago nahi baduzu, joan proiektuaren webgunera: http://scrollkeeper.sourceforge.net/.

Laguntza-dokumentuaren XML fitxategia kokaleku berri batera eramaten bada, OMF fitxategiko kokalekua eguneratu egin behar da.

## Errendimendua hobetzea

Kapitulu honetan GNOME mahaigainaren errendimendua nola hobetu azaltzen da.

### Sarrera: errendimendua hobetzea

Zenbait hobespen zerrendatzen dira atal honetan, eta hobespen horien ezarpenak alda ditzakezu GNOME mahaigainaren errendimendua hobetzeko. `gconftool-2` komandoa erabil daiteke erabiltzaileen hobespen-balioak ezartzeko. Atal honetako komandoen adibideek erabiltzailearen konfigurazio-iturburuan balioak nola ezarri azaltzen dute.

`--direct` eta `--config-source` aukerak ere erabil ditzakezu hobespenen derrigorrezko balioak edo balio lehenetsiak ezartzeko. Hainbat hobespenen balioak ezartzeko `gconftool-2` komandoa ere erabil daiteke script-ean. `gconftool-2` komandoari eta komandoarekin erabil daitezkeen aukerei buruzko informazio gehiago nahi baduzu, ikus gconf-0.

### PUZaren erabilera murriztea

PUZaren erabilera murrizteko GNOME mahaigainaren bidez ezar ditzakezun hobespenak azaltzen dira atal honetan.

#### PUZaren baliabide gutxiago behar dituzten gai-aukerak erabiltzea

Leiho-markoen aukera batzuk irudi-fitxategiak kargatzen dituzte leihoaren markoa marrazteko. Beste aukera batzuek teknika soilagoak baliatzen dituzte leihoen markoak marrazteko.

Leiho-markoen Crux aukerak irudi-fitxategiak kargatzen ditu, eta motela izan daiteke PUZaren baliabide mugatuko sistemetan. PUZaren erabilera murrizteko, erabili leiho-markoen aukera hauetako bat:

- Atlanta

- Esco

Leiho-markoen ondorengo aukera hauek Crux-ek baino PUZaren baliabide gutxiago erabiltzen dituzte:

- AgingGorilla

- Bright

- Metabox

Metabox ez da behar bezala ibiltzen alderantzizko kontrolen aukerekin, esaterako, 'kontraste handia alderantziz' aukera. Erabili Atlanta alderantzizko kontrolen aukerekin.

Leiho markoen gaia aukera aldatzeko, exekutatu komando hau:

    gconftool-2 \
    --type string \
    --set /apps/metacity/general/theme aukera-izena

Adibidez, Atlanta erabiltzeko, exekutatu komando hau:

    gconftool-2 \
    --type string \
    --set /apps/metacity/general/theme Atlanta

Bestela, Gaia hobespen-tresna erabil dezakete erabiltzaileek aukera egokia hautatzeko.

Metacity gaiaren ikustailea erabil daiteke leiho-markoaren aukera baten errendimendua neurtzeko eta aukera aurrez ikusteko. Metacity gaiaren ikustailea abiarazteko, erabili komando hau:

    metacity-theme-viewer aukera-izena

Adibidez, Atlanta-ren errendimendua neurtzeko eta Atlanta aurrez ikusteko, exekutatu komando hau:

    metacity-theme-viewer Atlanta

#### PUZaren erabilera murriztea, menuetan bistaratzen diren ikonoak desaktibatuta

Menuetako elementu batzuek ikono bat bistaratzen dute aldamenean. Eginbide hori desaktibatzeko, exekutatu komando hau:

    gconftool-2 \
    --type bool \
    --set /desktop/gnome/interface/menus_have_icons false

Bestela, Menus & Toolbars hobespen-tresna erabil dezakete erabiltzaileek Erakutsi ikonoak menuetan desautatzeko.

#### PUZaren erabilera murriztea, harrerako pantaila desaktibatuta

Lehenespenez, harrerako pantaila bat bistaratzen da erabiltzaileek mahaigaineko ingurunean saio hasten dutenean. Erabiltzaileek saioa hasi bitartean ikonoak bistaratzen dira harrerako pantailan. Harrerako pantaila desaktiba daiteke saioa hasi bitartean PUZaren erabilera murrizteko.

Harrerako pantaila desaktibatzeko, exekutatu komando hau:

    gconftool-2 \
    --type bool \
    --set /apps/gnome-session/options/show_splash_screen false

Bestela, Saioak hobespen-tresna erabil dezakete erabiltzaileek Erakutsi harrerako pantaila saioa hastean aukera desautatzeko.

#### PUZaren erabilera murriztea, animazio-panela desaktibatuta

Erabiltzaileek panelak bistaratzean edo ezkutatzean, animazio gisa bistaratu edo ezkuta daitezke panel horiek. Panelen animazio hori desaktibatzeko, exekutatu komando hau:

    gconftool-2 \
    --type bool \
    --set /apps/panel/global/enable_animations false

Bestela, Panela hobespen-tresna erabil dezakete erabiltzaileek Tiraderen eta panelen animazioa aukera desautatzeko.

#### Fitxategi-kudeatzailearen errendimendua hobetzea

Nautilus fitxategi-kudeatzaileak errendimendua hobetzeko alda ditzakezun eginbide batzuk ditu.

##### Errendimendu-hobespenak aldatzea

Fitxategi-kudeatzaileak errendimenduarekin lotutako hobespenak ditu. Errendimendu-hobespen bakoitzak hiru balio ditu aukeran. Balio horiek taula honetan azaltzen dira:

Balioa | Azalpena
`always` | Fitxategi lokalentzako eta beste fitxategi-sistema batzuetako fitxategientzako egiten du ekintza.
`local_only` | Ekintza fitxategi lokalentzako soilik egiten du. Errendimendu-hobespen batean `local_only` balioa ezartzen bada, PUZaren balioa murriztu egiten da.
`never` | Ez du inoiz egiten ekintza. Errendimendu-hobespen bati 'never' balioa ezartzen bazaio, PUZaren erabilera eta sareko trafikoa murriztu egiten dira.

Taula honetan fitxategi-kudeatzailearen errendimendu-hobespenak azaltzen dira. Errendimendurik azkarrena izateko, ezarri hobespenei `never` balioa.

Hobespena | Azalpena
`show_icon_text` | Fitxategi bat irudikatzen duen ikonoan testu-fitxategiaren edukiaren aurrebista noiz egin zehazten du. Testu-fitxategien edukia inoiz ez aurreikusteko, exekutatu komando hau:
    gconftool-2 \
    --type string \
    --set /apps/nautilus/preferences/show_icon_text never
Horren ordez, erabiltzaileek urrats hauek eman ditzakete: Aukeratu fitxategi-kudeatzailearen leihoko Editatu Hobespenak, eta, ondoren, aukeratu Aurrebista. Hautatu aukera bat Erakutsi testua ikonoetan hobespenarentzat.
`show_directory_item_counts` | Karpetetako elementu kopurua noiz erakutsi behar den zehazten du. Karpetetako elementu kopurua inoiz ere ez erakusteko, exekutatu komando hau:
    gconftool-2 \
    --type string \
    --set /apps/nautilus/preferences/show_directory_item_counts never
Horren ordez, erabiltzaileek urrats hauek eman ditzakete: Aukeratu fitxategi-kudeatzailearen leihoko Editatu Hobespenak, eta, ondoren, aukeratu Aurrebista. Hautatu aukera bat Zenbatu elementu kopurua hobespenarentzat.
`show_image_thumbnails` | Irudi-fitxategien koadro txikiak noiz erakutsi behar diren zehazten du. Koadro txikiak inoiz ez erakusteko, exekutatu komando hau:
    gconftool-2 \
    --type string \
    --set /apps/nautilus/preferences/show_image_thumbnails never
Horren ordez, erabiltzaileek urrats hauek eman ditzakete: Aukeratu fitxategi-kudeatzailearen leihoko Editatu Hobespenak, eta, ondoren, aukeratu Aurrebista. Hautatu aukera bat Erakutsi koadro txikiak hobespenarentzat.
`preview_sound` | Soinu-fitxategien edukia noiz aurreikusi behar den zehazten du. Soinu-fitxategien edukia inoiz ez aurreikusteko, exekutatu komando hau:
    gconftool-2 \
    --type string \
    --set /apps/nautilus/preferences/preview_sound never
Horren ordez, erabiltzaileek urrats hauek eman ditzakete: Aukeratu fitxategi-kudeatzailearen leihoko Editatu Hobespenak, eta, ondoren, aukeratu Aurrebista. Hautatu aukera bat Aurreikusi soinu-fitxategiak hobespenarentzat.

##### Alboko panela, tresna-barra eta helbide-barra desaktibatzea

Fitxategi-kudeatzaileak dituen hobespenen bidez alboko panela eta tresna-barra desaktiba daitezke. Fitxategi-kudeatzailearen errendimendua hobetzeko, desaktibatu alboko panela eta tresna-barra.

Alboko panela desaktibatzeko, exekutatu komando hau:

    gconftool-2 \
    --type bool \
    --set /apps/nautilus/preferences/start_with_sidebar false

Tresna-barra desaktibatzeko, exekutatu komando hau:

    gconftool-2 \
    --type bool \
    --set /apps/nautilus/preferences/start_with_toolbar false

Helbide-barra ere desaktiba daiteke. Helbide-barra behar denean, Ktrl L laster-tekla erabil daiteke bistaratzeko.

Helbide-barra desaktibatzeko, exekutatu komando hau:

    gconftool-2 \
    --type bool \
    --set /apps/nautilus/preferences/start_with_location_bar false

##### Mahaigaina desaktibatzea

Mahaigaina kudeatzeko Nautilus erabil dezakete erabiltzaileek, fitxategi-kudeatzailearen hobespen bati esker. Errendimendua hobetzeko mahaigaina desaktiba daiteke. Dena den, mahaigaina desaktibatzen bada, ezin dira ekintza hauek egin:

- Fitxategi-kudeatzailea erabiltzea mahaigainaren atzeko planoaren eredua edo kolorea aldatzeko.

- Mahaigaineko objektuak erabiltzea, hala nola Zakarrontzia. Mahaigaineko objektuak ez dira mahaigainean bistaratzen.

Mahaigaina desgaitzeko, exekutatu komando hau:

    gconftool-2 \
    --type bool \
    --set /apps/nautilus/preferences/show_desktop false

### X Window sistemaren sareko trafikoa murriztea

GNOME mahaigaineko X Window sistemaren sareko trafikoa murrizteko ezar ditzakezun hobespenak azaltzen dira atal honetan.

#### Sareko trafiko gutxiago sortzen duten gai-aukerak erabiltzea

Urruneko pantailen protokoloek ez dituzte bloke bateko pixel guztiak transferitzen blokeko pixel guztiak kolore berekoak badira.

X Window sistemaren sareko trafikoa murrizteko, erabili kolore lisoak dituen leiho-markoen gai-aukera bat. Hau da, erabili leiho-markoen aukera hauetako bat:

- Atlanta

- Esco

Gai-aukerak nola aldatu jakiteko, ikus performance-3.

#### Sareko trafikoa murriztea, menuetan bistaratzen diren ikonoak desaktibatuta

Menuetako elementu batzuek ikono bat bistaratzen dute aldamenean. Ikonoa beste fitxategi-sistema batean kokatzen bada, eginbide honek X Window sistemaren sareko trafikoa handitu dezake. Eginbideak X Window sistemaren sareko trafikoa handituko du panelak urruneko ostalari batean bistaratzen badira ere.

Eginbide hori desaktibatzeari buruz informazio gehiago lortzeko, ikus performance-2.

### Koloreen erabilera murriztea eta bistaratze-kalitatea hobetzea

Ordenagailu-sistema berri askok 24 biteko kolorea onartzen dute, hau da, 16.777.216 kolore. Dena den, erabiltzaile askok 8 biteko kolorea (256 kolore) onartzen duten sistemak erabiltzen dituzte oraindik.

GNOME mahaigainak websafe kolore-paleta kolore-paleta erabiltzen du. Xede orokorretarako 216 koloretako paleta da hori, eta 8 biteko kolorea onartzen duten sistemetan koloreen erabilera optimizatzeko diseinatua dago. Dena den, 24 biteko kolorea onartzen duten sistementzat diseinatuak daude GNOME mahaigainean ikusten diren osagai batzuk.

8 biteko kolorea onartzen duten sistemetan arazo hauek izan daitezke:

- Leihoek, ikonoek eta atzeko planoko irudiek itxura pikortsua izatea. Gaiek, atzeko planoko irudiek eta ikonoek websafe kolore-paletakoak ez diren koloreak erabiltzen dituzte askotan. Paletan ez dauden koloreak hurbileko edo tarteko kolore batekin ordezten dira. Ordezko koloreak erabiltzeak ematen du itxura pikortsua.

- Websafe kolore-paleta erabiltzen ez duten aplikazioek kolore gutxiago dituzte erabilgarri. Kolore-erroreak gerta daitezke. Gerta daiteke kolore batzuk ez agertzea aplikazioaren erabiltzailearen interfazean. Aplikazio batzuek huts egin dezakete koloreak esleitu ezin badituzte.

- Websafe kolore-paleta erabiltzen duten aplikazioetatik paleta hori erabiltzen ez duten paletetara pasatzean, eta alderantziz, koloreak keinuka ager daitezke. Websafe kolore-paleta erabiltzen ez duten aplikazioek kolore-mapa pertsonalizatua erabil dezakete. Kolore-mapa pertsonalizatua erabiltzen denean, baliteke ikusteko diren beste osagai batzuek kolorea galtzea eta ezin ikusi izatea.

8 biteko kolorea onartzen duten sistementzat GNOME mahaigainaren itxura nola optimizatu azaltzen da hurrengo ataletan.

#### Websafe kolore-paleta erabiltzen duten gai-aukerak erabiltzea

Leiho-markoen gai-aukera batzuek websafe kolore-paletako koloreak erabiltzen dituzte. Bright eta Esco aukerek websafe kolore-paletako koloreak erabiltzen dituzte. Bright eta Esco-k ez dute 8 biteko kolorea erabiltzen duten leiho-markoen beste aukera batzuen itxura pikortsua. Erabili Bright edo Esco koloreak ahalik eta hobekien bistaratzeko 8 biteko ikusteko moduetan.

Gai-aukerak nola aldatu jakiteko, ikus performance-3.

#### Kolorearen erabilera murriztea, menuetan bistaratzen diren ikonoak desaktibatuta

Menuetako elementu batzuek ikono bat bistaratzen dute aldamenean. Ikonoak websafe kolore-paletan ez dauden koloreak baditu, erabilitako kolore kopurua handitu dezake eginbide honek.

Eginbide hori desaktibatzeari buruz informazio gehiago lortzeko, ikus performance-2.

#### Kolorearen erabilera murriztea, harrerako pantaila desaktibatuta

GNOME mahaigainerako eta aplikazioentzako kolore gehiago erabilgarri izateko, harrerako pantaila desaktiba daiteke.

Harrerako pantaila desaktibatzeari buruz informazio gehiago lortzeko, ikus performance-6.

#### Koloreen erabilera murriztea, atzeko planoak kolore lisoak erabilita

Erabili kolore liso bat mahaigainaren atzeko planoan. Kolore lisoak erabilita, GNOME mahaigainak erabiltzen dituen kolore kopurua murrizten da.

Atzeko planoan kolore lisoak ezartzeko exekutatu komando hauek:

    gconftool-2 \
    --type string \
    --set /desktop/gnome/background/picture_options none

    gconftool-2 \
    --type string \
    --set /desktop/gnome/background/color_shading_type solid

    gconftool-2 \
    --type string \
    --set /desktop/gnome/background/primary_color #kolore-hamaseitarra

Bestela, Atzeko planoa hobespen-tresna erabil daiteke atzeko planoaren kolore lisoa aukeratzeko.

## GNOME mahaigainaren eginbideak desgaitzea

Atal honetan GNOME mahaigainaren eginbide jakinak nola desgaitu azaltzen da.

### Sarrera: GNOME mahaigainaren eginbideak desgaitzea

GNOME mahaigainaren zenbait funtzioren sarbidea mugatzeko erabil daitezkeen eginbideak ditu GNOME mahaigainak. Desgaitzeko eginbideak erabilgarriak dira erabiltzaileek ordenagailuan egin ditzaketen ekintzak mugatu nahi direnean. Adibidez, litekeena da komando-lerroko eragiketak ekidin nahi izatea merkataritza-erakustaldi batean publikoak erabiltzeko den ordenagailu batean. Eginbideak desgaitzeari eginbideak blokeatzea ere esaten zaio.

GConf gakoak ezar daitezke eginbideak desgaitzeko. GConf gakoak ezartzeari buruzko informazioa behar baduzu, ikus gconf-0. Konfigurazio-editorea aplikazioa erabil daiteke erabiltzailearen konfigurazio-iturburuko GConf gakoak ezartzeko. Konfigurazi-editorea aplikazioari buruzko informazio gehiago behar baduzu, ikus GConf editorearen eskuliburua.

### Ezarpenak eskuz blokeatzea

#### 'Blokeatu pantaila' eta 'Amaitu saioa' desgaitzea

Pantaila blokeatzeko eta saioa amaitzeko funtzioak desgaitzeko, jarri `/apps/panel/global/disable_lock_screen` eta `/apps/panel/global/disable_log_out` gakoen balioa `true`.

Pantaila blokeatzeko eta saioa amaitzeko funtzioak blokeatzean, elementu hauek kentzen dira paneletatik:

- Menu nagusiko Blokeatu pantaila eta Amaitu honen saioa: `erabiltzailea` menu-elementuak.

- Gehitu panelari Ekintzak menuko Blokeatu eta Amaitu saioa menu-elementuak. Menu hau irekitzeko, egin klik eskuineko botoiarekin paneleko leku huts batean, eta, ondoren, aukeratu Gehitu panelari Ekintzak.

- Menu-barra miniaplikazioko Ekintzak menuko Blokeatu pantaila eta Amaitu honen saioa: `erabiltzailea` menu-elementuak.

Paneletako Blokeatu pantaila eta Amaitu saioa botoiak ere desgaitzen dira.

#### Komando-lerroko eragiketak desgaitzea

Komando-lerroko eragiketak desgaitzeko, jarri `/desktop/gnome/lockdown/disable_command_line` gakoaren balioa `true`.

Komando-lerroko eragiketak desgaitzean, aldaketa hauek gertatzen dira erabiltzailearen interfazean:

- Exekutatu aplikazioa menu-elementua kendu egiten da menu hauetatik:

  - Menu nagusia

  - Gehitu panelari menuko Ekintzak azpimenua

  - Menu-barra miniaplikazioko Ekintzak menua

- Paneletako Exekutatu botoi guztiak desgaitzen dira.

Komando-lerroko eragiketak desgaitzeko, terminaleko aplikazioak abiarazten dituzten menuak ere kendu behar dira. Adibidez, litekeena da komando hauek dauzkaten menu-elementuak menuetatik kendu nahi izatea:

- GNOMEren Terminala komandoa: `/usr/bin/gnome-terminal`

- `/usr/bin/xterm`

- `/usr/bin/setterm`

Menu hauetatik kentzen dira elementuak:

- Menu nagusia

- Gehitu panelari Menuko abiarazlea

Komando-lerroko eragiketak desgaitzeko, Komando-lerroa miniaplikazioa ere desgaitu behar da. Komando-lerroa miniaplikazioa desgaitzeko, gehitu miniaplikazioa `/apps/panel/global/disabled_applets` gakoari. Komando-lerroa miniaplikazioa desgaitzean, miniaplikazio hori kendu egiten da Menu nagusia eta Gehitu panelari Utilitatea menuetatik.

#### Panelen konfigurazioa desgaitzea

Panelen konfigurazioa desgaitzeko, jarri `/apps/panel/global/locked_down` gakoaren balioa `true`.

Panelen konfigurazioa desgaitzean, aldaketa hauek gertatzen dira erabiltzailearen interfazean:

- Panelen laster-menuko eta tiraderen laster-menuko elementu hauek kentzen dira:

  - Gehitu panelari

  - Ezabatu panel hau

  - Propietateak

  - Panel berria

- Abiarazlearen laster-menua desgaitzen da.

- Miniaplikazioen laster-menuko elementu hauek kentzen dira:

  - Kendu paneletik

  - Blokeatu

  - Eraman

- Menu nagusikoko laster-menua desgaitzen da.

- Abiarazlearen arrastatu eginbidea desgaitzen da, erabiltzaileek ezin ditzaten abiarazleak paneletatik edo paneletara arrastatu.

- Panelak arrastatzeko eginbidea desgaitzen da, erabiltzaileek ezin ditzaten abiarazleak palenetatik edo paneletara arrastatu.

### Blokeo-editorea

GNOME 2.14an Pessulus izeneko blokeo-editore grafikoa gehitu da, mahaigaineko ezarpenak desgaitzeko lana errazteko.

#### Erabiltzen hastea

Blokeo-editorea exekutatzeko:

- Click the System Administration Lockdown Editor

- Exekutatu `pessulus` komandoa terminal-leiho batean.

Zenbait fitxa dituen leiho bat bistaratzen da. Desgaitu daitekeen mahaigaineko ezarpenen kategoria bati dagokio fitxa bakoitza. Hurrengo atalean kategoria horiek azaltzen dira, eta desgaitu daitekeen ezarpen bakoitzaren deskribapen laburra egiten da.

#### Eginbideak desgaitzea

Ezarpen bat desgaitzeko, egiaztatu ezarpenaren azalpenaren ondoko kontrol-laukia markatua dagoela. Ezarpen gehienak berehala aplikatzen dira; dena den, aplikazioa berrabiarazi behar da ezarpen batzuk aplikatzeko.

Gconf-en derrigorrezko konfigurazio-iturburua atzitzen saiatzen da pessulus, abiaraztean. Konfigurazio-iturburuaren helbidea da `xml:merged:`$prefix`/etc/gconf/gconf.xml.mandatory`. Pessulus exekutatu duen erabiltzaileak konfigurazio-iturburu horretarako sarbidea badu, giltzarrapoaren ikonoa bistaratuko da ezarpen bakoitzaren kontrol-laukiaren ondoan. Giltzarrapoan klik egitean ezarpen hori derrigorrezko gisa aktibatzen/desaktibatzen da. Ezarpena derrigorrezkoa bada, erabiltzaile arruntek ezin dute ezarpena aldatu edo gainidatzi. Pessepulus exekutatu duen erabiltzaileak ez badu derrigorrezko konfigurazio-iturbururako sarbiderik, gitzarrapoaren ikonoa ez da agertuko. Kasu horretan, desgaitutako ezarpen guztiak erabiltzailearen konfigurazio-iturburu lehenetsian gordeko dira, eta geroago alda daitezke beste tresna batzuk erabiliz, hala nola gconf-editor edo gconftool-2. GConf eta derrigorrezko konfigurazio-iturburuei buruzko informazio gehiago behar izanez gero, ikus gconf-26.

Hurrengo azpiataletan kategoria bakoitzean desgaitu daitezkeen ezarpenen azalpen laburra ematen da.

Litekeena da, instalatutako aplikazioen arabera, atal honetan azaldutako kategoriak baino gutxiago ikustea.

##### Orokorra

Desgaitu komando-lerroa

- Erabiltzaileei terminala atzitzea edo exekutatzeko komando-lerro bat ematea eragozten die. Adibidez, paneleko "Exekutatu aplikazioa" elkarrizketa-koadroaren sarbidea desgaitzen du.

Desgaitu inprimatzea

- Erabiltzaileei inprimatzea eragozten die. Adibidez, aplikazio guztien "Inprimatu" elkarrizketa-koadroaren sarbidea desgaitzen du.

Desgaitu inprimagailua konfiguratzea

- Erabiltzaileei inprimatzeko ezarpenak aldatzea eragozten die. Adibidez, aplikazio guztien "Prestatu inprimatzeko" elkarrizketa-koadroaren sarbidea desgaitzen du.

Desgaitu diskoan gordetzea

- Erabiltzaileei fitxategiak diskoan gordetzea eragozten die. Adibidez, aplikazio guztien "Gorde honela" elkarrizketa-koadroaren sarbidea desgaitzen du.

##### Panela

Blokeatu panelak

- Egia bada, ezin izango da panelen konfigurazioa aldatu. Dena den, litekeena da miniaplikazioak banaka blokeatu behar izatea. Panela berrabiarazi egin behar da aldaketak aplikatzeko.

Desgaitu irteera behartzea

- Egia bada, erabiltzaileek ezin izango dute aplikazio bat irtetera behartu; horretarako, irteera behartzeko botoiaren sarbidea kentzen da.

Desgaitu pantaila blokeatzea

- Egia bada, erabiltzaileek ezingo dute pantaila blokeatu; horretarako, pantaila blokeatzeko menu-elementuen sarbidea kentzen da.

Desgaitu saioa amaitzea

- Egia bada, erabiltzaileek ezingo dute saioa amaitu; horretarako, saioa amaitzeko menu-elementuen sarbidea kentzen da.

##### Epiphany web-arakatzailea

Desgaitu irtetea

- Erabiltzaileek ez dute Epiphany ixteko baimenik.

Desgaitu URL arbitrarioak

- Erabiltzaileek Epiphany-n URLak idazteko aukera desgaitzen du.

Desgaitu laster-markak editatzea

- Erabiltzaileek laster-markak editatzeko aukera desgaitzen du.

Desgaitu historia

- Historia-informazio guztia desgaitzen du; horretarako atzera eta aurrera nabigatzea desgaitzen du, ez du historiaren elkarrizketa koadroa atzitzen uzten, eta laster-marka erabilienen zerrenda ezkutatzen du.

Desgaitu javascript kromoa

- JavaScript-en leiho-kromoaren gaineko kontrola desgaitzen du.

Desgaitu tresna-barra editatzea

- Erabiltzaileek tresna-barrak editatzeko aukera desgaitzen du.

Derrigortu pantaila osoko modua

- Pantaila osoko modua blokeatzen du Epiphany-n.

Ezkutatu menu-barra

- Menu-barra ezkutatzen du, lehenespenez. Dena den, menu-barra atzi daiteke F10 erabiliz.

Desgaitu seguruak ez diren protokoloak

- Seguruak ez diren protokoloetatik edukia kargatzea desgaitzen du. Protokolo seguruak http eta https dira.

##### GNOME pantaila-babeslea

Blokeatu aktibatzean

- Aukera hori EGIA bada, pantaila blokeatzen da pantaila-babeslea aktibatzean.

Allow log out

- Aukera hori EGIA bada, saioa amaitzeko aukera ematen da desblokeatzeko elkarrizketa-koadroan denbora-tarte baten ondoren. Denbora-tarte hori "saioa amaitzeko denbora-tartea" gakoan zehazten da.

Utzi erabiltzaile batetik bestera aldatzen

- Aukera hori EGIA bada, beste erabiltzaile-kontu batera aldatzeko aukera ematen da desblokeatzeko elkarrizketa-koadroan.

## Ezkutuko direktorioak

GNOME mahaigainak erabiltzaileen etxeko direktorioei gehitzen dizkien ezkutuko direktorioak azaltzen dira eranskin honetan.

Ezkutuko direktorioak puntu (.) batekin hasten den izena dutenak dira. GNOME mahaigainak erabiltzaileen etxeko direktorioei gehitzen dizkien ezkutuko direktorioak azaltzen dira hemen: appendixa-TBL-2.

## Erabiltzaileen etxeko direktorioetako ezkutuko direktorioak

Direktorioa | Azalpena
`.config` | `XDG_CONFIG_HOME` ingurune-aldagaiaren kokaleku lehenetsia da hori, ezarria ez badago. Erabiltzaileak definitutako menuak sor daitezke hemen: `menus/applications.menu`.
`.fonts` | Erabiltzaile jakin baten letra-tipoak dauzka. Nautilus-eko `fonts:///` URIra arrastatuz letra-tipo bat instalatzen denean, kokaleku honetan kopiatzen da.
`.esd_auth` | GNOME soinuaren daemon-aren autentifikazioko cookie-a dauka. GNOME soinuaren daemon-a ESD (Enlightened Sound Daemon) da. OHARRA: hau fitxategi bat da, eta ez direktorio bat.
`.gconf` | GConfen erabiltzailearen konfigurazio-iturburua dauka. Erabiltzaileak hobespenak ezartzean, hobespen berrien informazioa kokaleku horri gehitzen zaio.
`.gconfd` | GConf daemon-aren xehetasun hauek dauzka: Konfigurazio-informazioa. Objektu Erreferentzia Elkarreraginkorrak (IOR) definitutako objektuen informazioa blokeatzen du. IOR batek definitutako objektuen egoera-informazioa.
`.gnome` | Erabiltzaileen berariazko aplikazioen datuak, GConf biltegian ez daudenak, dauzka. OHARRA: ez da gomendatzen direktorio hori erabiltzea, eta GNOME 1.x aplikazioek soilik erabiltzen dute.
`.gnome2` | Erabiltzaileen berariazko aplikazioen datuak, GConf biltegian ez daudenak, dauzka. Adibidez, datu hauek dauzka direktorioak: Laster-teklei buruzko informazioa. Leihoen kokalekuari buruzko informazioa. Panel-abiarazleen mahaigaineko sarrera-fitxategiak. Aplikazioen datu jakinak gordetzeko azpidirektorioak ere eduki ditzake direktorio honek.
`.gnome2-private` | Ezikusi egin direktorio honi. Direktorio honek ez du funtziorik eskuliburu hau argitaratzean.
`.local/share` | `XDG_DATA_HOME` ingurune-aldagaiaren kokaleku lehenetsia da hori, ezarria ez badago. Erabiltzaileak definitutako mahaigaineko sarrerak sor daitezke `applications` azpidirektorioan. Erabiltzaileak definitutako mime motak sor daitezke `mime/packages/Overrides.xml`en.
`.metacity` | Metacity leiho-kudeatzailearen saioaren datuak dauzka.
`.nautilus` | Fitxategi-kudeatzailearen erabiltzailearen berariazko datuak dauzka. Adibidez, datu hauek eduki ditzake direktorioak: Erabiltzaileak erabiltzen dituen direktorioen metadatuak. Erabiltzaileak gehitutako Nautilusen ikurrak. Nautilusen mahaigaineko irudiak.
`.themes` | Erabiltzaileak gehitutako kontrolen gai-aukerak, leiho-markoen gai-aukerak eta ikonoen gai-aukerak dauzka. Gaia hobespen-tresnako gaiak gehi ditzake erabiltzaileak.
`.thumbnails` | Erabiltzailearen koadro txikiak (irudiak) dauzka. Fitxategi-kudeatzailean erabiltzen dira koadro txikiak. Koadro txikiak ez sortzeko hauta dezake erabiltzaileak fitxategi-kudeatzailearen hobespenetan.

## SMB inprimagailuak konfiguratzeko segurtasun-oharra

Windows-en sareko baliabideetan inprimagailuak konfiguratzeko segurtasun-oharra dago eranskin honetan.

Windows-en sareko baliabideei Samba edo SMB baliabideak ere esaten zaie. SMB baliabide batean inprimagailu bat konfiguratzean, inprimatzeko ilarako erabiltzaile-izena eta pasahitza idatzi behar dira.

Inprimatzeko ilarako erabiltzaile-izena eta pasahitza `/etc/cups/printers.conf` fitxategian gordetzen dira, enkriptatu gabeko testu gisa. Fitxategi horrek soilik irakurtzeko baimena du root pribilegioak dituzten erabiltzaileentzat, beraz, pribilegio horiek dituzten erabiltzaile guztiek irakur dezakete inprimatzeko ilarako erabiltzaile-izenak eta pasahitza.

Segurtasun-urraketen ondorioak murrizteko, ziurtatu ez direla beste ezertarako ere erabiltzen inprimatzeko ilarako erabiltzaile-izena eta pasahitza. Hala, inprimatzeko ilara baimenik gabe erabiltzera mugatzen dira gerta daitezkeen segurtasun-urraketak.

## Glosarioa

`.desktop` fitxategia
`.directory` fitxategia
`.omf` fitxategia
aplikazioaren erregistroa

Aplikazioak erregistratzen dituen mahaigaineko sarrera-fitxategien multzoa da aplikazioen erregistroa. Hau da GNOME mahaigainaren aplikazio-erregistroaren kokalekua: `$XDG_DATA_DIRS:$XDG_DATA_HOME/applications/`.

mahaigaineko sarrera-fitxategia

Menu bateko elementu bati buruzko informazioa ematen duen datu-fitxategia. Mahaigaineko sarrera-fitxategiak menu-elementuari buruzko xehetasunak zehazten ditu, adibidez, izena, exekutatu beharreko komandoa, ikonoa eta abar. Mahaigaineko sarrera-fitxategien luzapena `.desktop` da.

direktorioko sarrera-fitxategia

Menu bati buruzko informazioa ematen duen datu-fitxategia. Direktorioko sarrera-fitxategiak xehetasunak zehazten ditu, besteak beste: menuaren izena, menuaren argibidea eta menua irudikatzeko ikonoa. Direktorioko sarrera-fitxategien luzapena `.directory` da.

GConf konfigurazio-iturburua

GConf biltegiko biltegi-kokaleku bat. Adibidez, `xml:readonly:/etc/gconf/gconf.xml.defaults`.

GConf hobespen-gakoa

GConf biltegiko elementu bat, aplikazio-hobespen bati dagokiona. Adibidez, Saioak hobespen-tresnako Erakutsi harrerako pantaila saio-hasieran aukerari dagokio `/apps/gnome-session/options/show_splash_screen` gakoa.

GConf bide-izenen fitxategia

GConf konfigurazio-iturburuak zerrendatzen dituen fitxategia, eta iturburu horiek zein ordenatan bilatu zehaztu duena.

GConf eskema

Eskema-gakoarentzako eta eskema-objektuarentzako termino kolektiboa.

GConf eskemen definizio-fitxategia

GConf eskemen definizio-fitxategiak aplikazio jakin bateko gakoak zerrendatu eta gako horien ezaugarriak definitzen ditu. GConf eskemak eskemen definizio-fitxategietan oinarrituz sortzen dira. Eskemen definizio-fitxategien luzapena `.schemas` da.

GConf eskema-gakoa

Hobespen-gako baten eskema-objektua gordetzen duen gakoa. Adibidez, `/desktop/gnome/interface/font_name` hobespen gakoaren eskema bat da `/schemas/desktop/gnome/interface/font_name`.

GConf eskema-objektua

Konfigurazio-iturburuko elementu bat da, eta hobespen-gakoari buruzko informazioa du. Eskema-objektuak, besteak beste, informazio hau edukitzen du: hobespen-gakoaren balio lehenetsia eta hobespen-gakoari buruzko dokumentazioa.

korrespondentzia-eredua

Fitxategi-izen batekin bat etortzeko erabiltzen dira korrespondentzia-ereduak; horretarako, honelako karaktereak erabiltzen dira, besteak beste: `*` eta `?`. MIME sistemak korrespondentzia-ereduak erabiltzen ditu fitxategi izenetan (eta, askotan, fitxategien luzapenetan) oinarrituta MIME motak esleitzeko.

Objektu Erreferentzia Elkarreraginkorra (Interoperable Object Reference)

Objektu Erreferentzia Elkarreraginkorra (IOR) CORBA objektu bati erreferentzia egiten dion katea da. IORk ostalari-izena eta ataka kodetzen ditu, eta mezuak horra bidal daitezke objektua kontrolatzeko. Objektua identifikatzeko objektu-gakoa era badauka IORk.

arau magikoa

Fitxategien MIME mota definitzen dute arau magikoek, eta, horretarako, fitxategi-hasieran bilatu beharreko testua edo datu bitarra zehazten dute. Datu hori bilatzeko desplazamenduak arau magiko batean definitzen dira.

Menuen definizio-fitxategiak

GNOMEren menu-barrako menuen hierarkia definitzen dute menuen definizio-fitxategiek.

MIME

Internet Postako Xede Anitzeko Hedapenak (Multipurpose Internet Mail Extension).

MIMEren XML iturburu-fitxategia

MIMEren XML iturburu-fitxategiek definitzen dute MIME motak nola esleitzen diren fitxategi moten arabera. Hori egiteko hiru era dago: fitxategi-luzapenak (korrespondentzia-ereduak) erabiltzea, arau magikoak erabiltzea, eta XML izenlekuak erabiltzea. MIMEren XML iturburu-fitxategiak `$XDG_DATA_DIRS:$XDG_DATA_HOME/mime/packages` direktorioan daude.

MIME mota

MIME motak fitxategiaren formatua identifikatzen du. MIME motaren bidez aplikazioek fitxategiak irakur ditzakete. Adibidez, posta elektronikoko aplikazio batek `image/png` MIME mota erabil dezake PNG (Portable Networks Graphic) fitxategi bat mezu elektroniko bati erantsia dagoela detektatzeko.

MIME moten datu-basea

MIME moten datu-basea mahaigaineko ingurunearen MIME motak erregistratzen dituen fitxategi sorta da. `$XDG_DATA_DIRS:$XDG_DATA_HOME/mime` direktorioa da MIME moten datu-basearen kokalekua.

OMF fitxategia

Iturburu Irekiko Metadatu Sistemako fitxategia Eskuliburu baten XML fitxategiarekin lotutako fitxategia da hori. Laguntza-arakatzaileak erabiltzen duen informazioa, eskuliburuari buruzkoa, dauka OMF fitxategiak. OMF fitxategien luzapena `.omf` da.

PAM

Autentifikazio Modulu Konektagarriak.

pantaila-babeslea

Pantaila erabiltzen ez denean, pantailako irudia ordezten dute pantaila-babesleek. Pantaila babesteko GNOME mahaigainaren aplikazioa XScreenSaver da.

pantaila-babeslearen bistaratzea

Pantaila-babeslearen bistaratzea aplikazio bat da eta pantaila erabiltzen ez denean irudi bat bistaratzen du.

UDP

User Datagram Protocol.

Baliabide Identifikatzaile Uniformea (Uniform Resource Identifier)

Baliabide Identifikatzaile Uniformea (URI) fitxategi-sistema bateko edo web-eko kokaleku jakin bat identifikatzen duen katea da. Adibidez, web-orri baten helbidea URI bat da.

websafe kolore-paleta

Websafe kolore-paleta xede orokorretarako erabiltzen den 216 koloretako paleta da. Websafe kolore-paleta 8 biteko kolorea onartzen duten sistemetan koloreen erabilera hobetzeko diseinatuta dago. Websafe kolore-paleta Netscape kolore-paleta eta Netscape kolore-ontzi gisa ere ezagutzen da.